is toegevoegd aan je favorieten.

Handboek tot de staatkundige geschiedenis van Nederland

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

gunstig af. Zóó sterk voelde zich Oranje, dat hij de besprekingen in Juni het afbreken: er was geen heil van te verwachten.

Al meer werd inmiddels de nieuwe regeering georganiseerd. In Zeeland werd na den val van Middelburg een regeering ingevoerd, die in hoofdtrekken aan die in Holland deed denken. Er kwam een gouverneur als plaatsvervanger van Oranje en een Raad. De Staten van het gewest kregen een grooten invloed. De Calvinisten hadden de overhand. De uitoefening van den Katholieken godsdienst werd verboden; met de kerkehjke goederen werd op ongeveer dezelfde wijze gehandeld als in Holland. Calvinisme en de groote Staten-macht zijn de typeerende, de niéuwe factoren in beide gewesten. De laatste bracht noodwendig mede, dat de particuliere belangen der steden zich nu meer deden gelden. Men merkte dit het meest in de geldzaken, waarin „overstemming" niet mocht plaats hebben. Oranje ondervond de bezwaren hiervan in zóó sterke mate, dat hij in October 1574 aanbood de regeering geheel aan de Staten over te laten. In het toen gebeurde bemerkt men den derden trek der nieuwe regeering, het groot persoonhjk gezag van Oranje: de Staten van Holland verzochten hem gedurende den oorlog als „hoofd ende overigheid" op te treden! Hij willigde het verzoek in en aanvaardde in November de hem aldus tijdelijk gedelegeerde souvereine macht, maar niet dan nadat de Staten beloofd hadden maandelijks vast / 45.000 te zullen opbrengen. Pogingen, om de-regeering in Holland wat meer klem bij te zetten door de instelling van een vast regeeringscollege, mislukten ten eenenmale: de drie raden van i572> een landraad van 1575 hadden alle een kortstondig bestaan. De Staten duldden op den duur alleen een permanent college, uit hun midden samengesteld en dus van hen geheel afhankelijk; men vindt deze Gedeputeerde of Gecommitteerde Raden reeds in der zen tijd, al zijn zij pas later definitief georganiseerd. Haar Cal* vinistischen aard toonde de regeering in een harer sympathiekste, op initiatief van Oranje ondernomen daden: de stichting van een hoogeschool in Holland als opleidingsschool voor predikanten, maar ook als inrichting voor klassiek-humartistische studiënfDe grondgedachte was dezelfde als die van Calvijn bij de stichting der hoogeschool te Genève. Leiden, waar de inwijding 8 Februari 1575 plaats had, was door de Staten waarschijnlijk te hever gekozen om zijne houding in 1574.