is toegevoegd aan je favorieten.

Handboek tot de staatkundige geschiedenis van Nederland

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

weldpleging met het gevolg, dat er in den zomer van 1654 een zeer zwoele atmosfeer in de Repubhek heerschte. Voorloopig zat de nieuwe koers vast genoeg. Cromwell hielp haar een handje door Zeeland te vermanen niet tegen den vrede te ageeren. En na niet zeer langen tijd kwamen de hartstochten tot bedaren.

Literatuur: M. C Tideman, De Zee betwist (Dordrecht, 1876); Gardiner—Atkinson, Lettres and Papers relating to the first Dutch Wari 5 dln. in Publ. Navy Records Society, 1899—1911.); Mitsukuri, Englisch-Niederl. Unionsbestrebungen im Zeitaller Cromwells (Tübingen, 1891); Van Hoorn, Over de verhouding van Denemarken en Zweden tot de Republiek in den eersten Engelschen Oorlog (in Tijdschr. - Gesch. XXX, 145); Verboet gehouden door Van Beverningk — ('sGrav., 1725); Van Sypesteyn, De geheime handelingen — van De Witt — met Cromwell — (in Gesch. Bijdr., II, 3 vlg.; cf. Fruin, Verspr. Geschr., VIII, 77); Th. Isher, Die Gesandschaft der protestantischen Schweiz bei Cromwell und den General Staaten der Niederlande 1652—'54 (Bern, 1916).

§4. De handhaving der ware „vrijheid" (1654—1664).

In de op den vrede van Westrninster volgende jaren kregen de regenten de rustige gelegenheid te laten zien, wat zij vermochten. Wij kunnen nu wel zeggen, dat de heerschappij hunner echte vrijheid op een mislukking zou uitloopen. Afgezien hiervan dat ze aan den vrij algemeenen volkswensch niet beantwoordde, was haar grondslag ietwat onstandvastig, was zij zelfs tot op zekere hoogte inconsequent. Meer nog dan vroeger klemde nu de vraag, waar de grens tusschen stedelijke en gewestelijke macht lag; niemand, die haar kon aanwijzen. De eenvoudige consequentie, dat de gewesten niet dan bondgenooten waren, hield in, dat men zoo noodig de Unie kon opzeggen. De la Court trok haar in zijn Inierest van Holland, het hooglied der Hollandsche vrijheid, toen hij schreef, dat Holland zich door het graven van een gracht aan •de Utrechtsche grens geheel onoverwinbaar kon maken; maar De Witt, die het handschrift hier en daar corrigeerde, verzocht, hem •de passage te schrappen, als te aanstootelijk! Dit is typeerend genoeg. De band was reeds te vast gesnoerd.

Johan de Witt (geb. 1625) werd van 1653 de leider dezer regeering, niet in den zin van een almachtig, maar in dien van een invloedrijk minister, die de algemeene richting gewoonlijk aangaf. In hem is het hoogste bereikt wat de Hollandsche aristocratie •op staatkundig terrein heeft voortgebracht. Zeer arbeidzaam,