is toegevoegd aan je favorieten.

Handboek tot de staatkundige geschiedenis van Nederland

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

van democratische zijde zelf werd meer dan eens toenadering beproefd: van Utrecht uit en ook door Pieter Paulus een der talentvolste jongere patriotten, sedert 1785 secretaris van den admiraliteit van de Maze. Maar het was al vruchteloos.

Het werk der Hollandsche patriotten, hoe succesvol voor hen, was met dat al in hoofdzaak negatief. Opbouwender gingen de democraten te werk in het gewest, waar zij het sterkst waren, nl. in Utrecht. Ook hier begon het met een aanval op de stadhouderlijke macht : het bezetten van twee kort na elkander vacant geworden plaatsen in de vroedschap geschiedde buiten den stadhouder om (1784). De instelling van een commissie uit de Staten van het gewest tot onderzoek, naar aardei(iing van het protest van Willem V, bood gelegenheid deze tevens in opdracht te geven middelen tegen wettige bezwaren van de inwoners voor te stellen; biermede werd een aanval op het regeeringsreglement ingeleid, dat alle drie leden der Staten hefst over boord wilden smijten. Maar over de wijze, waarop men tot verbetering zou geraken, ontstond grootelijks verschil: ridderschap en geëligeerdeh hoopten de macht geheel aan de aristocratie te brengen; een groot deel der burgerij van Utrecht verklaarde zich voor een door Ondaatje ontworpen, voor dien tijd zeer democratisch plan, om de keuze der stadsregeering uit en door de burgerij te doen geschieden, en dit plan vond ook te Amersfoort en Wijk vrij wat bijval. Wel werd de beweging te Amersfoort tegengegaan, omdat de Gedeputeerde Staten van het gewest, handelende op verzoek der stadsregeering, den stadhouder opdroegen troepen in de stad te brengen, waaraan deze gereedehjk voldeed, maar het kwam nu toch tusschen de beide in wezen zoo verschülende bestanddeelen der patriotten-partij in biet Utrechtsche tot een groote spanning. Een kwestie over de bezetting van een vroedschapsplaats te Utrecht bracht de beide eerste Staten-leden met een deel der stadsregeering en de burgerij, bepaaldelijk de gewapende burgerwacht, in 1785 zelfs in een scherp conflict. Na een afwisselenden strijd, die het heele jaar duurde, zetten de laatsten met eenige geweldpleging hun zin door. In den zomer van 1786 werd ten slotte een geheel nieuwe vroedschap volgens het door Ondaatje ontworpen plan gekozen en geïnstalleerd. In

») Schrijver van een bekende verklaring op de Unie van Utrecht (i775—1778), die hij grootendeels aan Slingelandt's toen nog niet gedrukte staatkundige geschriften ontleend had.