Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

kingskracht is. Het is niet alleen dat men Steen, zooals Charles Lamb van Hogarth gezegd heeft, eigenlijk meer lezen dan bekijken moet en dat de menschen, moe van het kijken, bij hem aan het lezen staan, maar het is, dat zij onbewust gevoelen, bij hem een zekere gulle breede levensaanschouwing, een zekere leefkracht op te dóen.

Men heeft wel willen beweren dat Jan Steen als loszinniger zoowel als vrijzinniger man te midden van een puriteinsche omgeving heeft gestaan. Maar wie zoo oordeelen, hebben waarschijnlijk weinig begrip van het leven des volks en der kleine burgerij in dien tijd — even weinig als van dat van Volk en kleine burgerij in hun eigen rijd. Breêro en Steen zullen wel zeer dicht bij de waarheid zijn geweest; wat zij gaven waren geen uitzonderingsgevallen, geen buitensporigheden — men kan dat misschien van Brouwer zeggen, niet van hen die eenvoudig en eerlijk het leven gaven dat zij zagen, nadat hun belangstelling en intuïtie den sluier van huichelarij en het'mom van schijnwelgevoegelijkheid hadden opgelicht. De natie was welvarend en overmoedig, de meerderheid zocht haar genot in tamelijk brute vermaken, en zelfs de meest ingetogene ging zich, zoodra hij even uit de sleur van het dagelijksche leven trad, eenigszins te buiten.

Een franke en opgewekte houding tegenover het leven en al zijn openbaringen, ook de ruwere, schijnt nog altijd voor veel menschen onbegrijpelijk te zijn, omdat zij steeds gereed staan bij alles hun meestal te korten zedelijkheidsmaatstaf aan te komen dragen. De kalm-blij moedige afbeelding van de ruwheid, uitgelatenheid en onbetamelijkheid, die het uit den band springend werkvolk kenmerken, mag nooit of nimmer verward worden met' zin voor drastische , grappen, platte dubbelzinnigheden, pikante vernuftspelingen, en volgens een ruimer ethisch begrip is Jan Steen duizendmaal zedelijker, ernstiger en stichtelijker dan al wat de achttiende eeuw bijvoorbeeld aan quasi-arcadische en charmant-precieuze bedenksels heeft opgedischt.

Het Rijksmuseum te Amsterdam biedt eenige van Steen's meest complete schilderijen.

Sluiten