Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

dier beider vereeniging de kenmerkende eigenschap van eigen wezen ziet verbeeld: kracht-in-zachtheid. Want zooals een kind vaak voor den spiegel staat, in onbewusten drang zich-zelf te kennen, te peilen het wonder, dat hij-zelf is, zóó wij voor den spiegel onzer geestelijkheid. En ons leven lang pogen wij allen het tooneel te stichten onzer innerlijkheid, om als bewogen aanschouwers vóór ons eigen wezen te zitten. Alleen : de kunstenaar die noodt daar anderen bij. Hoe begrijp ik dan ook onzer schrijfster drang, op haar tooneel het sterke Naturalisme te zien optreden ; te zien hoe het lievend zijn arm slaat om de kiriderlijkgeloovige zachte Romantiek ! . . . . Welk een rijke veruiterlijking harer innerlijkheid .... —

En nochtans, hoe zwaar-wegend, dit is niet het eenige motief, dat ons in staat zou stellen veilig te voorzeggen, dat deze kunstenares romantisch zal blijven, tot in haar laatste geschrift. Er is nog een ander, minder strikt individueel, méér algemeen: voor deze — als alle waarachtige artisten — van nature excessieve die zich echter angstvallig voor de „uitersten" hoedt, is het exces, dat romantiek heet, de veiligheidsklep, brengt dat exces ontspanning in den dwang, dien zij hare krachtig-beweeglijke, telkens weer uitschieten willende kunstenaarsnatuur heeft opgelegd .... —

*

* *

Van het romantische naar het theatrale is het geen lange weg. Zijn beide geen uitingen van dat kinderlijke of zwakke in onzen geest, dat „schreit, omdat zijn boterham niet vet genoeg gesmeerd is" ? Zijn beide, anders gezegd, niet de strevingen van een ziel, die de werkelijkheid, zooals zij haar ziet, te leelijk vindt en deze daarom op de een of andere wijze schooner wil pogen te zien ? Zeker, maar er is toch een groot onderscheid tusschen de twee. De romantiek, 't zij in herderstooi of hofgewaad gekleed, legt zich — in zoo aesthetisch-mogelijke houding ! — te slapen en hóópt in haar dróóm een schooner werkelijkheid te zien ; het theatrale blijft klaar wakker en knutselt met lijm, carton en verf een schooner werkelijkheid in elkaar. De een wacht op

Sluiten