is toegevoegd aan uw favorieten.

Oud Batavia

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Maakte men bekeerlingen onder vrijgeboren heidenen, dan geraakten dezen in dezelfde verhouding als de bovenvermelde vrijgelaten slaven. Zoo waren te Cochin op de kust van Malabar de vrijgeboren Toepassen tot krijgsdienst verplicht. Het lag voorts in den aard der zaak, dat het verschil tusschen halfbloeds en Toepassen gaandeweg verdween.

§ 956. Een zelfde systeem als de Portugeezen volgden in de Molukken de Spanjaarden. De onzen werden daar alras gewaar, welk eene kracht deze vreemde Christeninlanders voor de landsverdediging waren. Wanneer wij zeiven op sommige eilanden als vrienden door de heidensche bevolking werden ontvangen enkel omdat wij varkensvleesch aten, in tegenstelling tot hare Mohammedaansche vijanden, hoeveel sterker moest dan de vriendschapsband niet zijn bij eenheid van geloof en taal! Apollonius Schot raadt daarom al in 1610 aan, om, behalve Europeesche burgers, ook bekeerde heidenen naar de Molukken over te brengen bij wijze van garnizoen, en Coen schrijft in 1614 naar Ternate: „Tracht U E. fortresse en plaetzen met Christenen te populeren".

§957. Maar op zoo ruimen voet, zoo systematisch, heeft onze Compagnie nooit gehandeld. Zij kreeg hare Mardijkers mannetje voor mannetje. De allereerste zijn krijgsgevangen inlandsche soldaten der Spanjaarden en Portugeezen, die na de Compagnie eenige jaren gediend te hebben (§ 1394 noot), hunne vrijheid hadden erlangd en burger werden. Zij bleven dan eene toelage in geld of natura trekken onder verplichting om de Compagnie zoo noodig te blijven dienen. In 1622 blijken niet alleen alle Bataviasche Mardijkers een rijstrantsoen van de Compagnie te genieten, maar evenzoo hunne vrouwen en kinderen; bovendien trokken de mans en de kinderen eene geldelijke toelage. De Compagniesslaven, waaronder heel wat met Portugeesche namen, dus Portugeesche bekeerlingen, konden eveneens ter aanmoediging eene geldelijke toelage ontvangen (§ 661); ook van dezen zal wel een gedeelte, om de anderen tot ijver op te wekken en de burgerij te vermeerderen, gaandeweg zijn vrijgelaten. Daarbij voegden zich dan