is toegevoegd aan uw favorieten.

Oud Batavia

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

geven. Dikwijls nu blijken deze vogelvluchtteekeningen overeen te komen met hetgeen men van elders weet.

Het ongelukkigst van al deze kaarten is de Legenda, welke blijkbaar is samengesteld uit twee of drie legenda's van verschillende kaarten en we! door iemand in Holland die van de zaken niet op de hoogte was.

Men ziet dit het duidelijkst bij een paar fortjes en stadspunten, die hopeloos met elkaar verward zijn.

Er had in 1629 een fortje Buren bestaan bewesten het Huis van den Generalen Ontvang, welk laatste vervolgens het Vierkant werd. Het fortje Kotatahi of Hollandia in de Zuidervoorstad was evenzoo tot Buren herdoopt (§ 149), terwijl de naam Hollandia was overgegaan op eene stadspunt. Bij het oudste Gelderland (de redoute van Kapitein Silvernagel) stond het jongere Gelderland, eene stadspunt. De redoute Grimbergen moest ergens worden geplaatst; de steller der Legenda wist echter niet waar en huisvestte daarom Silvernagel hier maar. Zijne verlegenheid blijkt ook uit het overslaan van het cijfer 12 met hetgeen daar bijhoorde; daar schijnt hij heelemaal niet uit wijs te zijn geraakt.

De kaart van 1650 is bijna zeker goed gedateerd. Daar staat niets op, wat na 1650 is aangelegd. Het best komt diit uit bij de noorder kasteelsgracht, die nog niet is doorgetrokken tot de oosterdito, waartoe eerst den 24 Maart 1651 werd bes'.ofen. Zoo blijkt uit Resol. 6 Mei 1653 dat de brug bij het Hospitaal toenmaals (evenals op de kaart) de eenige binnen de stad was die over de kali lag (§ 498). Het spreekt echter vanzelf, dat de met een later jaartal voorziene copieën dezer kaart niet langer overeenstemmen met de toenmalige werkelijkheid.

Het door ons gereproduceerde exemplaar zonder jaartal vertoont hier en daar pogingen om de kaart van 1650 te verbeteren en aan te vullen. Dit blijkt vooral uit de twee teekentjes (* en +) aan het slot der Legenda van de Oostzijde, welke teekentjes niet voorkomen op de kaart van 1650 en verwijzen naar het speelhuisje van den Gouverneur-Generaal en het Oude Kerkhof, beide in de Zuidervoorstad dicht aan de kali (§ 710 noot en § 90). In andere opzichten echter is onze kaart slechter dan die van 1650. Zoo is bij de Vischmarkt het cijfer 18 vergeten. Beide kaarten hebben gemeen, dat sommige cijfers of letters der Legenda niet op de kaart zijn te vinden.

Zonderling is, dat de Rotterdammerpoort (§ 168) en de Boom (§ 452) niet op de kaart staan.

Fout is, dat de ooster rivieroever benoorden de Amsterdamsche gracht lijnrecht is getrokken, terwijl toch Res. 6 Mei 1653 zegt dat de rivier op dit punt „na de oude roijinge noch sijn rechten loop niet en heeft"; eene kaart van 1667 vertoont hier eene bocht en aan de oostzijde een inham.