Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Tegen het spreken over Paulus' wereldbeschouwing maakt men dan, zooals op dit standpunt vanzelf spreekt, bezwaar. Toch is het standpunt, waar men vanwege het bosch de boomen niet onderscheidt, minstens even onbevredigend als dat, waarvan men moet constateeren, dat vanwege de boomen het bosch niet gezien wordt. Of het eene op een gegeven oogenblik ouderwetsch heet en het andere de geestelijke mode beheerscht, is — zakelijk beschouwd — niet van beteekenis.

Juist is natuurlijk, dat onze bemoeienis met Paulus' brieven tot einddoel moet hebben het zien van wat Paulus gezien heeft. Al het andere moet daartoe dienen als middel tot doel. Maar geen middel, dat daartoe dienen kan, mag dan ook verwaarloosd worden, zelfs al zouden alle voorstanders eener nieuwe of nieuwste richting daarover hun wenkbrauwen fronsen.

Nu is het volkomen zeker, dat Paulus zijn wereld heeft beschouwd -en wel met dien gespannen aandacht, dien men van een apostel van Jezus Christus, wien de diepste vragen der menschheid ter harte gingen, verwachten mag. Aan den anderen kant is het ook volkomen zeker, dat voor Paulus zelf — evengoed als voor ons — die wereld als „wereld" volstrekt niet van allesbeheerschend interesse is geweest.

Als godsdienstig mensch is Paulus niet een denker geweest, die meende als toeschouwer ergëns buiten de wereld opgesteld te zijn, begaafd met het wonderlijk vermogen om Gods schepping, ja God zelf, als het ware van buitenaf als object te kunnen bekijken, op grond van welke waarneming dan een „objectieve" beschrijving van het wereldmechaniek zou moeten worden opgesteld. Hij zal tegenover dergelijke ondernemingen, als hij kennis genomen heeft van wat in zijn dagen in die richting werd beweerd, wel evenzoo de schouders riebben opgehaald als wij dat doen. Wereldbeschouwing van die soort zal ons niet helpen om Paulus te verstaan.

Er is nog een reden waarom men er tegenop zou zien om, sprekende over Paulus' verstaanbaarheid, te gewagen van de moeilijkheden op het gebied van de wereldbeschouwing, die toch noodzakelijk onder oogen moeten worden gezien. Dat is het feit, dat woorden nu eenmaal hun eigen geschiedenis hebben en daar moeilijk van los te maken zijn.

Wereldbeschouwing is n.1. een typisch Europeesch, en zelfs een WestEuropeesch, woord. Maar Paulus was zeker géén Europeaan in den zin, waarin wij dat zijn. Hij heeft geen classicisme en geen romantiek beleefd. Hij heeft de oogen gesloten eeuwen vóór Hegel, Kant, Fichte en

Sluiten