Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Aan den anderen kant moet het herstel van een vrij wereldverkeer als een utopie worden gezien* Te ver is de wereld hiervan afgedwaald om een terugkeer tot dien toestand nog mogelijk te achten.

De oplossing ligt in het midden. In de groepeering van landen, welke politiek en economisch samen kunnen gaan, ligt de oplossing voor een nieuwe structuur der handelspolitiek. Het échec van Londen gaf een duw in deze richting.

Om dit alles tot stand te brengen, moeten heel wat bakens worden verzet. Maar Europa herbergt te veel energie en intellect om niet aan te nemen, dat het uit den knoei zal komen met behoud van het productiestelsel, dat hem het beste ligt, zij het na hartgrondige saneering. Juist door zijn vitaliteit is het kapitalisme hiertoe in staat. Meer dan met eenig geheel nieuw systeem, los van het verleden op te bouwen, is het westen gebaat met een hervormd kapitalisme» Het stelsel lijdt op het oogenblik aan tal van mankementen, van politieken, economischen, monetairen, psychologischen aard en bergen zullen moeten worden verzet om iets te bereiken, wat een nieuwe orde mag worden genoemd, maar er is beslist geen reden om aan te nemen, dat het kapitalisme binnenkort voor goed uit elkaar valt.

Niemand kan ontkennen, dat ons huidige productiestelsel zich op het oogenblik in een labielen toestand bevindt en naar verschillende kanten uit kan slaan. Minder dan ooit valt te voorspellen, wat de nieuwe vorm ervan precies zal zijn. Maar uit niets valt de slotsom te trekken, dat het kapitalisme niet weer een evenwichtstoestand kan bereiken. M. a» w. de kansen van het stelsel zijn niet verspeeld. Het zoekt een nieuwe gedaante, gelijk het in het verleden steeds een nieuwe gedaante zocht. De snelle, maar geleidelijke ontwikkeling van het eind der negentiende eeuw tot aan 1914 toe, heeft ongemerkt de groote potentiëele spanning teweeggebracht, welke als een bliksem uit moest slaan. Het onweer is thans nog steeds niet van de lucht. Het kan opnieuw inslaan op plaatsen, waar het niet wordt verwacht. Koortsachtig tracht men langs de lijn van geleidelijke ontwikkeling tot een nieuwen toestand te geraken. Die toestand komt vroeg of laat, misschien sneller dan wij in ons pessimisme van vandaag kunnen denken. De geleidelijke ontwikkeling van vroeger gaf den klap van 1914; onverwachts

Sluiten