Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

gedaan om een toenemende beweging tegen zich in het leven te roepen.

Als het om ons volksbestaan ging, werden de geesten voor eenzijdige ontwapening opgeroepen in dit volstrekt antimilitairistische land» Welke de gruwelijke gevolgen, — cultureele en sociale, — konden zijn, indien eens werkelijk naar den wensch gehandeld werd, daarvan werd met geen woord gerept* Indien ons volk den wensch niet meer in zich zou voelen om, als het onheil werkelijk dreigt, alle krachten in te spannen tot zelfbehoud, heeft het geen recht meer op een zelfstandig bestaan» Als ons volk de kracht niet meer begrijpt van het: „pas n'est besoin d'espérer pour entreprendre ni de réussir pour persévérer", zal het tot een lijdelijke massa verworden, waarvoor het onverschillig is wat zij wel of niet meer onderneemt» De democraat, die het hooge ideaal van den vrede werkelijk wil bereiken, speelt geen schuilevinkje met werkelijk gevaar. Hij zal geen propaganda voeren voor het openleggen van de grens onder het motto: „wij kunnen toch niet".

Deze propaganda was onder een schijn van internationalisme wel heel onnationaal en, omdat onze Nederlandsche democratie eeuwen ouder is dan die der meeste andere volken, ook zeer ondemocratisch. Dit is één der redenen, waarom het fascisme thans wordt gevreesd.

Het socialisme vreest het fascisme ook, omdat het socialisme steeds verder ging in een richting, welke het gezag ondermijnde en omdat het nivelleering stelde boven kweeken van persoonlijkheden. Het verheft geen personen, integendeel, het knot af; de Boskoopsche haag is zijn model. Het bekende geval der drie Amsterdamsche raadsleden was slechts één enkel, toevallig opvallend voorbeeld ervan. Overal overheerscht de macht van het getal. De middelmatigheid regeert en dit wordt als methode geprezen. De verstandigen, de verantwoordelijken voelen dit en daarom zeggen zij het fascisme te vreezen, maar in hun binnenste vreezen zij hun eigen partij. De positie der sociaal-democratische leiders is inderdaad heel moeilijk en weinig te benijden.

De sociaal-democratie vreest ook het fascisme, omdat ze geen rekening wil houden met de bittere werkelijkheid. Den zwaren strijd om de gevolgen der crisis iets te verzachten, wil het niet mee voeren; om billijk te zijn: het kan dien strijd ook

Sluiten