Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

een aangeboren lust om te verwoesten naar 't schijnt. In dit opzicht, gelijk ook in andere dingen, verklaart het profetische genie van Dostojewski zekere trekken van de wreede dwaasheid van het Bolsjewisme bij zijn eerste optreden. In het Journal d'un Ecrivain, van 1873, vinden we deze regels:

„Het Russische volk in zijn geheel kan karakters te voorschijn brengen als deze: een totaal vergeten van alle gematigdheid, behoefte om te ontkennen zelfs by hem, die daartoe 't allerminst is aangelegd, zelfs bij den allervroomste; behoefte om zijn dierbaarste gevoelens te verloochenen, tot zelfs zijn eigen ideaal, ja zelfs tot de meest achtenswaardige algemeene geloofsovertuigingen, zulke waarvoor hij 't eene oogenbuk buigt en die hem 't andere een ondraaglijke Tast schijnen. Soms zelfs is er geen middel om hem te weerhouden. Zoo is de Rus in staat om alles te verbreken, van alles afstand te doen, van zijn gezin, van zijn gewoonten, van God. Hij is er mee tevreden in deze draaikolk te vallen onder invloed van deze waanzinnigheid om zich zelf te verzaken, zich zelf te verwoesten, waartoe het Russische volk zoo gemakkelijk vervalt."

En in de Mémoires du Souterrain

spreekt Dostojewski nog van dezen „hartstocht voor verwoesting en chaos", die alleen begrijpelijk is bij Russen. Deze hijgende begeerte om boven den afgrond te hangen, deze geschiktheid om duivel en God in zijn ziel te laten samenwonen, deze waanzin van afval en laster, verbonden met den grootsten deemoed en met het meest naïeve geloof, al deze menge-

Sluiten