Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

zich. evengoed kon vergissen als hijzelf... Die veroordeeling heeft den Katholieken een onoverwinhjk argument ad hominem verschaft tegen de Protestanten". De goedkeuring dier veroordeeling deed den laatsten eigenlijk het recht verspelen, den Katholieken de geloofsvervolging te verwijten waaraan zij zelven in Frankrijk blootstonden.

En elders weer heet het in het artikel over Mohammed: „Men kan er zeker van zijn dat, hadden de Christenen van het Westen in Azië geheerscht, in plaats van de Sarracenen en de Turken, geen enkel spoor meer zou rijn overgebleven van de Grieksche kerk, en rij het Mohammedanisme daar niet zouden hebben geduld op de wijze als de ongeloovigen er het Christendom geduld hebben... De Christenen rijn altijd onverdraagzamer geweest dan de Mohammedanen, hetgeen wel aantoont dat de menschen zich weinig gedragen naar hunne beginselen".

Zoo is het begrijpelijk dat Bayle niet de minste verwachting koesterde van de voorstellen van een Bossuet en een Leibniz om Katholicisme en Protestantisme alsnog met elkander te verzoenen en te vereenigen. De poging daartoe kon niet anders dan een droombeeld of hersenschim zijn; want het samen vereenigen van verschillende godsdiensten was niets anders dan een zoeken naar den steen der wijzen of naar de quadratuur van den cirkel. Echte tolerantie was ten allen tijde vreemd aan eiken rechtzinnigen, zich afschéidenden ker-

Sluiten