is toegevoegd aan uw favorieten.

Democratische vrijheid en socialistisch recht

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Deze oneenigheid kómt, zoo niet uitsluitend, dan toch hoofdzakelijk voort uit een verschillende waardeering van het beginsel van de vrijheid en het beginsel van de gerechtigheid, elk op zich zelf en dan ook dadelijk in onderling verband, waarbij soms deze beide beginselen als gelijkwaardig naast elkaar worden geplaatst en in andere gevallen de vrijheid slechts als een mogelijk middel in den strijd ten behoeve van de gerechtigheid wordt gezien. Wij voegen hieraan dadelijk toe, dat vrijheid hier en in dén vervolge steeds in dien zin wordt gebruikt, dat de mate van de vrijheid wordt afgemeten naar de mate, waarin de wil van den betrokken persoon zich kan verwerkelijken, onbelemmerd door een anderen menschelijken wil. Het „beginsel van de vrijheid" verlangt dus, dat in de regels, die gelden, de wil van de betrokkenen, zonder dat daarmede de vrijheid van de overige leden van het volk wordt geschaad, in zoo groot mogelijke mate wordt opgenomen. Onder de aanvaarding van het „beginsel van de gerechtigheid" wordt hier verstaan, dat de vrijheidseisch ondergeschikt wordt gemaakt aan andere, hooger te stellen eischen, die de hoogste rechtsbeginselen worden genoemd.

Deze overeenkomst in de gronden, waaruit de tegenstellingen wat betreft deze beide vraagstukken in hoofdzaak voortkomen, heeft er in het bijzonder toe geleid, dat wij hier de „dictatuur" èn de „organisatie van de lagere organen" tezamen vatten. En daarom ook zullen in het navolgende eerst de belangrijkste gronden van de tegenstellingen in de socialistische beweging — want we zullen ons daarbij niet tot de sociaal-democratie beperken — voor beide vraagstukken gezamenlijk ter sprake komen en daarna achtereenvolgens op elk dezer beide vragen meer in het bijzonder worden ingegaan. Om zoo de waarde van de verschillende standpunten naar voren te brengen of integendeel, waar noodig, deze standpunten te bestrijden.

De verschillende opvattingen zullen daarbij zooveel mogelijk in een logisch aaneengesloten volgorde ter sprake worden gebracht. Intusschen willen wij de belangrijkste verschillen hier toch reeds even vooraf in het kort tezamen nemen.