is toegevoegd aan uw favorieten.

Democratische vrijheid en socialistisch recht

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

,jers — daarom gaven wij dit citaat hierboven; voor zoover het hier betreft de maar nauwelijks of niet meer communistische deelen van het proletariaat — en daarbij sluit zich in een bepaalde volgorde de overige bevolking aan — is deze ontaarding van belang, omdat zij een vennindering van de mogelijkheid eener opheffing van de massa tot de communistische beginselen beteekent.

Nagenoeg alle sociaal-democraten hangen hier een opvatting aan, gelijk aan die van Kautsky. En ook hier ligt weer een dieper verschil met de communisten. De communist heeft eenerzijds geen geloof in de eigen kracht van de massa van de bevolking: de geestehjke ehte, de voorhoede, moet handelen. Maar anderzijds meent hij, dat de massa uit den tegenwoordigen staat snel kan worden opgeheven en dat ook de achteruitgang, dien het geweld van de revolutie mocht brengen, snel kan worden overwonnen. De communist voelt zich vast staan en meent de massa van uit dit vaste punt te kunnen beheerschen en opheffen. De sociaal-democraat daarentegen heeft eenerzijds een groot geloof in de massa, zoodat hij vertrouwt,"dat zij, zij het ook met den drang van de maatschappehjke ontwikkeling als steun en ten deele als drijfveer in den rug, grootendeels uit eigen kracht een hoogeren trap van beschaving zal kunnen bereiken. Anderzijds vreest hij over het algemeen de instincten, die in de menschen leven, voor zoover deze hen, door verruwing, van het socialisme kunnen aftrekken. .Hij meent, dat de opbouw moeilijk is, maar dat het verhes snel gaat. En hij vreest, dat een algemeené ontwrichting alle steunpunten van de beschaving zou doen verdwijnen.

Deze opvatting bezit althans het meerendeel van de sociaaldemocraten. Moet zij juist worden geacht? Uit het voorgaande kan bhjken waarom, naar we meenen, de moreele en geestehjke verheffing een langdurig proces zal moeten zijn. In zooverre moeten we ons bij de opvatting van deze sociaal-democraten aansluiten. Maar de feiten wijzen onzes inziens uit, dat het eenmaal veroverde niet zoo spoedig te loor gaat. De nadeehge invloed van de revolutie behoeft niet zoozeer te worden gevreesd. We wezen er al op, dat het sociahstische ideaal alle verruwing in Rusland — en elders — met buitengewone veerkraeht heeft