is toegevoegd aan uw favorieten.

Dynamisme en logies denken bij natuurvolken

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

aangevoerd, die sterker spreken. Van der Leeuw zowel als Werner komen met 't geval van Thurnwald, die constateerde, dat het hoofd, wiens gast Thurnwald was, zich ziek voelde, omdat zijn vrouw ziek was. Thurnwald gaf hem verband voor de wond van zijn vrouw en na enige dagen was de man beter, omdat zijn vrouw 't weer was. Van der Leeuw meent, dat men bij het betrokken hoofd niet een zo teder hart kan onderstellen, dat hij uit sympathie ziek werd. En hij verklaart, dat hier een identificatie in het spel is. „La sympathie est une relation, tandis qu'ici il y a identification" i). Wat hier zou betekenen, dat de ' man de persoonlikheid van zich zelf en zijn vrouw niet onderscheidde. Dit is geen overdrijving. Want als de verklaring uit sympathie verworpen wordt om vervangen te worden door die uit identificatie, terwijl de schrijver eerst verklaard heeft, dat voor de primitieve mentaliteit de scheidingslijn voor verschillende voorwerpen dikwijls totaal afwezig is en dat er in grote mate (dans une large mesure) onzekerheid bestaat over de eigenlike grenzen en de evidente identiteit van deze of gene zaak, van deze of gene persoon, dan is er geen andere uitlegging mogelik. Het betrokken hoofd miste dus de zekerheid omtrent de identiteit van zich zelf en van zijn vrouw.

Werner ook bespreekt dit geval en meent: , eine Ver-

schmelzung von Ich und Du ist hier deutlich" 2). Thurnwald is aan het eind van zijn mededeling wat minder sterk in zijn wijze van uitdrukken en spreekt niet meer van identificering van eigen bestaan met dat van anderen, maar van identificering van het pijngevoel met dat van anderen en van „physiologies medelijden".

Vordert nu dit geval de onderstelling van zulk een onwaarschijnlik geestesproces? Het strijdt zozeer tegen alle normale levensuitingen van de mens ook in primitieve maatschappijen, van welke uitingen ik hierboven een aantal opsomde, dat ze alleen te aanvaarden is, als alle andere onbruikbaar blijken. Nu behoeft men niet aan een tederheid te denken in de zin van een hoge zielsverwantschap, om aan te nemen, dat bedoeld hoofd door de ernstige wond van zijn vrouw zo terneergeslagen was, dat bij zich ziek voelde. Wie Bruun's Van Zanten's glückliche Zeit gelezen heeft, een verhaal, dat alle kenmerken van waarheid draagt, moet getroffen zijn door de ontzagwekkende liefde van Van Zanten's Polynesiese vrouw.

*) La structure de la mentalité primitive, blz. 7. 9) Einfuhrung, blz. 300.