Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

verbinden; ik ontwaarde tevens dat eerstgenoemden gewoonlijk ontrouw werden aan het aangegaan contract met den industrieel, en door het bestuur moesten gedwongen worden den vrijwilligen arbeid te verrichten. Zij werden ontrouw aan de overeenkomst, omdat zij door voorschotten daartoe waren overgehaald, omdat zij geen begrip hadden van zedelijke verplichting, omdat hun eergevoel niet sprak en zij geen schaamte kenden voor de straf.

,,Er is hier twee jaren lang door zoogenaamde vrije arbeiders tabak geplant, zonder dat de planters wisten dat zij „vrijen arbeid" verrichtten. De hoofden, die het plantloon ontvingen en voor zich hielden, wisten het alleen.

„De hoofden, die geen rechtstreeks belang hebben "bij v r ij e n arbeid, werken dien tegen; want evenals de priesters, voelen zij, voorzien zij, dat ontwikkeling aan werkelijk vrijen arbeid verbonden, met vermindering van hun gezag gepaard zal gaan.

„Voor het rusteloos streven om den Javaan te beschaven, kan ik mij geen schooner belooriing denken dan hem tot den vrijwilligen arbeid te b r e n g e n. Ik ben echter overtuigd dat de hinderpalen, die zijne beschaving nog in den weg staan, slechts langzaam, en één voor één uit den weg kunnen genomen worden.

„Vrije arbeid is mogelijk, maar alleen door wijziging te brengen in de denkbeelden der inboorlingen, door hen te beschaven.

„Het invoeren van vrijen arbeid door een bevelschrift is een ongerijmdheid.

Geen printah (bevel), al gaat het ook van het hoofdbestuur uit, kan den Javaan als met een tooverslag beschaven, hem een begrip geven van zedelijkheid en eergevoel — in den zin althans, dien wij aan deze woorden hechten, —kan zijne behoeften vermeerderen, noch prikkels daarstellen om naar vrijheid, grootheid en eer te streven.

„De echte dessa-bewoner (de massa) kan zich geen zuiver denk-

Sluiten