Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

schilders en graveurs heeft geherbergd. Weinig steden van ons land zijn zoo dikwijls afgebeeld als Haarlem, hetzij van Ruysdael's duintop onder den grooten Hollandschen hemel, of in het pittig en genoegelijk aspect van Jan van de Velde s kopergravures. Wanneer van het oude stedeschoon ook alles verloren ging, dan zou ons toch van de stad, zooals zij daar lag in de eerste helft der I7e eeuw een helder en vrij volledig beeld overblijven. Van de I7e eeuw, van veel vroeger niet. Dat geldt van al onze Hollandsche steden, zoo wat het uiterlijk betreft als wat haar inrichting en lotgevallen aangaat. Werkelijke afbeeldingen begeven ons reeds in de 16e eeuw. Hoe verder men teruggaat van de I7e eeuw af, hoe vager het beeld wordt, en hoe meer 't een zaak van combineeren, ja van gissen wordt. Bereikt men de periode, waarin de Hollandsche steden zijn opgekomen, dat is de 13e eeuw, dan is het oorkonden-materiaal van een schraalheid en schaarschte, die den historicus wel eens afgunstig terzijde doet blikken naar de zooveel ruimer vlietende geschiedbronnen van het middeleeuwsche Duitschland, België en Frankrijk. Toch is het juist over die alleroudste periode, dat ik u hedenavond wilde bezighouden, 't Is daarom maar goed, dat ik in den aanvang even een paar levendige en heldere beelden voor uw geest heb geroepen, want het zullen voor 't vervolg slechts schemerige lijntjes zijn, die ik mag trekken, en tenzij ge uw fantazie den vrijen teugel verkiest te laten, zult ge uw weetlust danig moeten beperken.

Vanwaar die bijzondere schaarschte van gegevens? NoordNederland was in de vroege Middeleeuwen geheel en al buiten het kerngebied van de west-europeesche beschaving gelegen. Zoowel ten opzichte van het Frankische rijk, vanwaar het eenmaal het christendom en de bestuursorde had ontvangen, als later ten opzichte van het Duitsche keizerrijk, waren onze gewesten

Sluiten