Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

De mensch is de schepper der wereia»

De mensch is de schepper der wereld! Nauwkeuriger gezegd, de mensch is de schepper der wereld, zooals die zich ° aan hem voordoet. Dit scheppingswerk gebeurt niet plotseling als door een tooverwoord, maar van lieverlede telkens een gedeelte, telkens een stukje, eerst vaag en onduidelijk, allengs in helderheid en duidelijkheid toenemende. Tengevolge ruimtebegrippen in ons wordt aan deze wereld een stereometrisch aanzien verleend.

De Idealisten beschouwen hun „Ik" als voor hen het eenige ware zijnde en volgens de zienswijze, dat de mensch de schepper van zijn wereld is, is alles inderdaad in dat Ik opgesloten. Zij ontkennen het bestaan der mateneele natuur en der causaliteit. Consequent doorgedacht hebben ze tot op zekere hoogte recht aldus te spreken; vooral, wanneer er gezegd wordt, zij ontkennen het bestaan der mateneele natuur en der causaliteit voor den mensch. Immers van alles, wat al of niet buiten hem, buiten het Ik bestaat, weet hij niets, liet zou nu wel wat simpel wezen om het zijn van iets, waarvan wij niets weten, niets kunnen weten, aan te

nemen.

Och kom, wordt er gezegd, als toch duizenden dien toren zien, wiens top ver boven de stad uitsteekt, is het toch wat al te gek te zeggen, „die toren is er niet." Dat is het ook. Docli dit is de kwestie niet. Juist dat „zijn van dien toren, al kwamen er ook millioenen toeschouwers bij te pas, is voor ieder afzonderlijk het gevolg van een werking in hem. Alleen van die werking in hem weet hij iets en het is onmogelijk van iets anders wat te weten.

Het jonggeboren kind gaat steeds voort met de wereld

om zich heen te scheppen ; weldra is het er zoo ver mee

2

Sluiten