Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

ziekte zijn zielskracht had verloren, zich nog niet tot dien vrede zou hebben laten vinden. Niet alleen was het sluiten van het tractaat een trouwbreuk tegenover Frankrijk, maar het liet onbeslecht het moeilijkste vraagstuk voor de Nederlandsche staatkunde: het lot der Spaansche Nederlanden. Ik erken, dat Prins Willem II zich door den Kardinaal Mazarin op den weg eener avontuurlijke staatkunde heeft laten medesleepen, maar de bedoeling om gewapenderhand het vraagstuk tot eene blijvende oplossing te brengen, was verre van onbezonnen. Niet dit echter is in s Prinsen korte leven de hoofdzaak: zijne geheime plannen met dit oogmerk zijn eerst in onze dagen duidelijk geworden. Alles komt aan op den bekenden strijd over de afdanking van troepen. En ten deze kan voor den geschiedkundige bezwaarlijk een ander besluit mogelijk zijn, dan dat de volle verantwoording voor de ernstige gebeurtenissen komt voor de gewestelijke staten en voor de stedelijke besturen, die daarin den toon aangaven.

Thans, nog meer dan ooit te voren, kwam aan het licht, hoe verderfelijk de handhaving was van een voorloopig bondsverdrag als dat van 1579, en hoe gebrekkig de toepassing was geweest der grondregelen. In welken geordenden staat zou het mogelijk zijn, dat een enkel gewest, op eigen gezag, en tegen den wil van den bond, tot afdanking besloot van een deel des legermacht? Het schadelijke, het onhoudbare van het repartitie-stelsel, met den aankleve van dien, moet wel reeds destijds door ieder zijn erkend, die niet door partijgeest verblind was. De quotisatie, de bezwaren bij het verkrijgen der consenten

20

Sluiten