Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Eenige cijfers mogen hiervan een denkbeeld geven: Een pruisisch kapitein geniet een pensioen van 1033 tot hoogstens 4000 Mark 'sjaars, een stafofficier kan reeds met 2300 Mk. 'sjaars gepensioneerd worden; het weduwenpensioen schommelt tusschen het minimum van... 216 Mk. en het maximum van 3000 Mk. 's jaars, dat echter slechts de weduwe van een generaal ontvangt, die aan een jaarlijksch inkomen van 10 è 20.000 Mk. gewend was; ') het weezenpensioen bedraagt Vs van het weduwenpensioen, is dus ook in de verste verte niet toereikend, om de kinderen, in overeenkomst met de sociale klasse waartoe zij behooren, op te voeden. In dezelfde verhouding wisselen de pensioenen die voor ambtenaren, hun weduwen en weezen vastgesteld zijn. Wijzen wij nog hierop, dat ook de handelsmiddenstand zich in een geenszins benijdenswaardigen toestand bevindt, daar hij meer en meer door het groothandelsbedrijf teruggedrongen wordt, dan valt hieruit grootendeels de afnemende huwelijkskans der dochters en haar toenemend binnendringen in den beroepsarbeid te verklaren.

Zoo is het te voorzien dat de achteruitgang van het huwelijkscijfer, dat hoofdzakelijk tot economische oorzaken te herleiden is, het toenemen der op een broodwinning aangewezen, op zichzelf staande vrouwen, zich ook in de toekomst verder ontwikkelen en het wezenlijk uitgangspunt der vrouwenbeweging, in het bizonder der burgerlijke, bijven zal. Dat is evenwel niet het eenige.

De kenteekenen beginnen zich te vermeerderen, dat niet slechts jie onverzorgde, maar ook de door het huwelijk verzorgde vrouw der .'bourgeoisie tot het zoeken van een beroepsbezigheid gedwongen is, ' evenals de proletarische vrouw, zij het ook vaak op andere gronden dan deze. Daarbij wil ik niet denken aan dezulken die om haar huishoudof kleedgeld te vermeerderen de arbeidster onderkruipen, maar veeleer aan diegenen wier braakliggende krachten naar arbeid verlangen. Haar aantal stijgt naarmate de industrie haar als huisvrouw, en de schoolopvoeding haar als moeder van arbeid ontheft. Het gasfornuis, de electrische verlichting, de centrale verwarming, destoomwasscherijen zijn reeds heden gewichtige factoren in den ontvoogdingsstrijd der vrouw, die in de meest verschillende vormen een onbegrensde ontwikkeling te wachten hebben. De fröbelschool, het openbaar schoolonderwijs, de toenemende neiging om aankomende kinderen jaren lang aan kostscholen toe te vertrouwen, die hen zooveel mogelijk van den geestelijk en lichamelijk verderfelijken invloed der steden verwijderd houden, geven der moeder een goed deel van de vrije beschikking over haar tijd terug, die nog

1) T. a. p., blz. 96 en 128.

Sluiten