Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

om het bestaan strijdende zaken, dat de uiterlijke glans van het handelsvak bij nader toezien in zijn tegendeel verkeert. Hoe kleiner de winkel en de stad, des te treuriger staat het met de bedienden, des te duidelijker is het vooral dat de kost en inwoning in het huis van den patroon een weldaad is, echter niet voor de bedienden, maar voor den patroon. Hij maakt daardoor niet alleen bezuinigingen, maar hij heeft ook een middel in de hand, om over zijn bedienden evenals over huiselijke dienstboden, vrij te kunnen beschikken. ') De kost in het huis van den chef, die vooral in Duitschland ook daar vaak gewoonte is 2), waar de winkeljuffrouwen voor haar woning zelf te zorgen hebben, biedt het welkom voorwendsel, om den middagrusttijd of zeer te beperken, of in het algemeen aan het toeval of aan de oogenblikkelijke stilte in den winkel over te laten. In Engeland werden middagrusttijden van tien tot hoogstens twintig minuten geconstateerd, die nog daarenboven ieder oogenblik door het binnenkomen van klanten onderbroken konden worden; 3) in Duitschland is het niet veel beter; daarbij is deze rusttijd vaak de eenige; ontbijt- en avondrusttijden worden, vooral in kleine zaken, zeer zelden toegestaan. 4) Avondeten wordt in Engeland vaak in 't geheel niet gegeven, zoodat de meisjes genoodzaakt zijn, het zichzelf te verschaffen; 5) het voedsel is daar, evenals in Duitschland meestal, wat hoeveelheid en hoedanigheid betreft, evenzeer minderwaardig 6) en moet in het winkellokaal zelf of in de enge, dompige zijvertrekken haastig naar binnen geslagen worden. Alleen de groote zaken, de groote magazijnen en bazars maken hier en daar een loffelijke uitzondering; waar zij hun bedienden den kost geven, is deze toereikend, afzonderlijke eetzalen zijn daarvoor ingericht en de tijd om te eten is zoo ruim genomen, dat hij ook eenige rust kan omvatten.

In de kleine steden en in de kleine zaken, waar de vrouwelijke bedienden ook huiselijke bezigheden verrichten moeten, is haar toestand doorgaans treurig; ook ten opzichte van de woning verschillen zij niet van de dienstmeisjes, er worden haar onverwarmbare dakkamers of

1) Zie Paul Adler, t. a. p., blz. 35.

2) Zie Erhebungen iiber Arbeitszeit, Kiindigungsfristen und Lehrlingsverhaitnisse im Handelsgewerbe. September—October 1892, Berlin 1893, Tabel X.

3) Zie Royal Commission of Labour. The Employment of Woraen, t. a. p., blz. 3 en vlgg., 85 en vlgg.

4) Zie Erhebungen, t. a. p., Tabel V tot VIII.

5) Zie Royal Commission of Labour, t. a. p., blz. 85.

6) Zie t. a. p. — Veinehmungen von Auskunftspersonen über Arbeitszeit, Kündigungsfristen und Lehrlingsverhaitnisse im Handelsgewerbe, 9 tot 10 Nov. 1894, blz. 47 en 112 en vlgg.

Sluiten