Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Dit is zijn lijden, zijn verdriet geweest, gelijk liet weer liet, onze wordt. Doch, voeg ik er bij, als ik aan liein denk, die in zijne dagen bijna alleen stond: eere dan den kloeken denker, die, door lietde tot de waarheid gedrongen, het door hem veroverde vaandel niet prijs gaf, maar getuigde: „Enitar tarnen, ik wil het toch beproeven; „rem experiri non desinam," ik wil liet pogen niet opgeven, daar do zaak niet volslagen hopeloos staat.

Het onderzoek naar de geschiedenis der Israelietischbijbelsche letterkunde gaat stilzwijgend uit van de onderstelling, dat deze letterkunde bijzonder belangrijk is.

Waarom is ze zoo belangrijk?

Staat ze voor ons gelijk met andere letterkunden van oude en nieuwe volken, t. w. dat zij eene geestesopenbaring is van het hoogste denken en gevoelen eener merkwaardige natie? Of is hier nog iets meer in hot spel? Hebben wij in deze letterkunde misschien wat wij in geen andere hebben: oen godswoord?

Deze vraag wordt door iedere kerk en door de meeste geloovigen toestemmend beantwoord. Hoe wordt ze beantwoord door Si'inoza ? Volgens Prof. Fkkidentiial 1 ontkennend. Daar het er op aankomt, zijne meening over Spixoza's overtuiging op dit punt nauwkeurig weer te geven, citeer ik zijne woorden in het Duitsch: „Man warf die Frage auf, ob die heilige Schrift wolil von (Jott stamme... Si'ixoza bemüht sich zu beweisen... dasz der Inhalt der Hibel uns nicht berechtigt ihr einen höheren Charakter beizulegen als einem anderen ausgezeichnetcn Menschenwerk."

Inderderdaad, er zijn bladzijden en uitdrukkingen in den Tractatus theologico-politicus, die FkKrnKNTHAi. gelijk schijnen te geven. Als Spinoza b.v. in den aanhef van het 12,k' hoofdstuk, evenals later de (Jexestet met zijn „niet uit don hemel gevallen , zich plaatst tegenover hen, „qui Biblia ut ut sunt, tanquam epistolam Dei e coolo hominibus considerant' , - als hij dwalingen, corrupties, vorvalschingen in

1) Spixoza, sein Lellen und seine Lelire (1004) i 1C2 f.

2) I, 522.

Sluiten