Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

vinisme : //Zooals de protestanten boven de roomsehen, zoo muntten wederom boven alle protestanten de gereformeerden uit in geloofsijver en geestkracht." ')

Algemeen bekend is ook het woord van onzen niet minder grooten historieschrijver Groen van Prinstkrer, over het Calvinisme: vIn de Calvinistische Reformatie naar de H. Schrift ligt oorsprong en waarborg der zegeningen, waarvan 1780 de bedriegelijke belofte en jammerlijke caricatuur gaf."

En wat het Socialisme belangt, sinds Mr. H. P. G. (Juack zijn vier deelen over //I)e Socialisten, personen en stelsels", heeft gegeven, is ook dg historische beteekenis van dit verschijnsel meer tot haar recht gekomen.

Om nu van meet af alle oppervlakkige beschouwing van beide af te snijden, willen wij èn het Calvinisme, èn het Socialisme, zij het dan ook in vogelvlucht, in hun geschiedkundige ontwikkeling bezien.

Wijden wij het eerst onze aandacht aan het Calvinisme.

Vooraf dienen wij echter daarbij vast te stellen, wat wij hier onder Calvinisme verstaan. Want met recht zegt de Duitsche geleerde Herzog in zijn Real-Encyclopadie, dat men in de verschijnselen, die men gemeenlijk onder den naam van Calvinisme te zamenvat, nauwkeurig moet onderscheiden tusschen datgene, dat van Cai.vijn zelf af komstig is, en wat tot de bijzondere gestalte behoort, die zijn werk onder den invloed van nationale eigenaardigheden en geschiedkundige verhoudingen heeft aangenomen." 2) ()0k Groen wijst daarop in zijn //Ongeloof en revolutie." Niet minder ook Dr. Kuyper in zijn schoone //Stone-lectures" over het Calvinisme.

Vooral in onzen tijd wordt de term Calvinisme in binnenen buitenland op zeer verschillende wijze verstaan, lil Hongarije bijv. noemt men alle protestanten Calvinisten, zoowel de modernen als de rechtzinnigen. In Engeland noemen zich de Haptisten en Methodisten, die de particuliere genade belijden, bij voorkeur Calvinisten. In ons land wordt de term Calvinisme in den regel in tweeërlei zin gebruikt; allereerst in een leerstelligen zin, en worden met

1) K. F hu is, Tien jaren uit (ten turhtigjarigen oorlog, lil/.. 2ISS.

2) IIeuzogs lieal-Encyclopiidie, in voce Calvin 2e (teel, blz. 537.

Sluiten