Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Ook zagen wij, dat beide op de meest aangelegen punten in heel hun levens- en wereldbeschouwing lijnrecht tegenover elkander staan.

Heide hebben zich op ons volk geworpen. Heide eischen het voor zich op.

Als twee donderwolken zien wij beide tegen elkander opzetten. En waar wij dit zien, daar mogen wij gerust den verinoedelijken strijd voorspellen.

Is het Calvinisme nog aan een herdersknaap gelijk, het Socialisme krijgt steeds meer het aanzien van een reus. Ook in ons land is het Socialisme niet meer, wat het in de dagen van Domela Nieuwenhijis was. Het heeft onder Tuoei.stra en Van Kot, een geheele gedaanteverwisseling ondergaan. Niet door enkele baliekluivers, maar door dominees, advocaten en studenten worden de leiders der sociaal-democratie gelijfstaflierd. En steeds grooter wordt het leger, dat zich schaart onder de vanen der sociaaldemocratie.

Verschillende oorzaken hebben dezen snellen aanwas der sociaal-democratie bevorderd.

Allereerst de steeds hooger stijgende vlucht der grootindustrie, tengevolge der toenemende toepassing van stoom en electriciteit op de industrie. In de industrie neemt de machinearheid steeds meer de plaats in van den handenarbeid. Maar dientengevolge moeten de zaken ook steeds meer in het groot worden gedreven. De machines leveren veel, zeer veel af, en overal moeten afzetmarkten voor de toenemende productie worden gezocht. Stoom en electriciteit maken wederom het zoeken van markten van afzet mogelijk. Spoor- en telegraaflijnen verbinden alle deelen der beschaafde wereld. Rusland ligt thans even dicht hij Rotterdam als voor honderd jaren Gelderland. I)e Rotterdamsche koopman spreekt te Rotterdam op de beurs door middel der telephoon met zijn collega te Herlijn alsof zij huurlieden zijn. De verschillende deelen der wereld zijn daardoor dichter tot elkander gebracht. En de heele wereld is nu in de plaats van het kleine land de marktplaats voor den groot-industriëel geworden. Geen wonder dan ook, dat vooral in de laatste decenniën de groot-industrie steeds hooger vlucht heeft genomen.

Sluiten