Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

redenering, door dit en dergelijk onberedeneerd gevoelen werd men regtstreeks naar eene overtuiging gevoerd, volgens welke eene algemeene Godsdienst, een Deïsmus met Christelijke benaming en kleur, als het wezen, — de leer der bijzondere gezindheden, hetzij waarin ze verschillen, hetzij waar ze overeenstemmend in zijn, als de vorm en inkleeding der zaak aangemerkt werd. Zoo was dan de geest waarin het Gouvernement en het Kerkbestuur te werk zijn gegaan, ook in dit opzigt de geest van een groot gedeelte des volks.

Het is dan ook niet vreemd dat die handelwijs langen tijd weinig tegenstand en veeleer goedkeuring heeft ontmoet. Doch ook een ander gevolg behoort onmiddellijk hieruit afgeleid te worden: namelijk dat, bij het ontwaken van een anderen, van een meer Christelijken zin, de tegenstand, gelijk vroeger de goedkeuring, natuurlijk onvermijdelijk was. En deze gevolgtrekking bewijst hetgeen ik heb beweerd dat, nu die zin inderdaad opgewekt is, de oorzaak van den toestand der Gereformeerde Kerk allereerst in de voorafgegane toepassing van onchristelijke beginsels moet worden gezocht.

Zoolang men de heerschappij, de overheersching van die beginsels niet in aanmerking neemt, is het, naar mij voorkomt, eene onmogelijkheid over de oorzaak en strekking van het Separatismus hier te lande een billijk oordeel te vellen. Daarentegen, hiervan uitgaande, ziet men al spoedig dat het door den toestand van de Gereformeerde Kerk, in verband met de latere houding, èn van het Synode, èn van het Gouvernement, in het leven en te voorschijn is geroepen.

Ik vlei mij, na het reeds bijgebragte, thans weinige woorden te behoeven, wanneer ik om eene strekking, die ik niet goedkeur, evenwel in het regte licht te plaatsen, iets wensch te zeggen over

den aard en de volgorde der klagten, welke men tegen de inrichting van het Kerkgenootschap en de handelwijs van het Kerkbestuur ingebracht heeft;

de wijs waarop zij voorgedragen,

de wijs waarop zij beantwoord zijn geworden.

Na deze beschouwing zal, geloof ik, het Separatismus zich als van zelf in zijn' waren oorsprong vertoonen, geiijk het,

Sluiten