Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

volgt daarop het allereenvoudigste en allerduidelijkste antwoord als vanzelf. Het bestaat daarin : dat gij niet te doen hebt, wat gij als Czaar, minister, soldaat of voorzitter van dit of dat revolutionnaire comité, of als lid eener tot strijd georganiseerde partij uw plicht acht, maar wat met uw menschelijke natuur overeenkomt, wat die Kracht van u verlangt, welke u, ten dienste van haar bepaalde doeleinden, een duidelijke, vaste wet schonk, die in uw binnenste, evenals in dat van alle menschen, staat geschreven.

En op de vraag: Wat te doen? behoeft men slechtste antwoorden, dat een ieder steeds behoort te doen, wat God ten allen tijde van een iegelijk verlangt; dan zal die verderfelijke nevel onmiddellijk opklaren, waardoor de verdoolde menschen zich inbeelden, dat, om de eene of andere reden, zij alleen — onder millioenen bijna altijd de meest verdwaalden, het verst van den waren levensweg afgewekenen — dat juist zij de geroepenen zouden zijn om over het lot van millioenen te beschikken, en voor het vermeende heil dezer millioenen daden te verrichten, die aan deze zelfde millioenen niet slechts een voorgewend, maar inderdaad een zeer wezenlijk onheil berokkenen.

Er bestaat een algemeene, door alle redelijke lieden erkende wet, die zoowel door de overlevering als door alle godsdiensten van alle volkeren, door de ware wetenschap als door het geweten van een ieder wordt bevestigd. Deze wet bestaat daarin, dat alle menschen ter vervulling van hun roeping, alsook tot het doel der bereiking van het hoogste goed elkander behulpzaam zijn, elkander liefhebben, in geen geval een aanslag op de vrijheid en het leven van anderen mogen ondernemen. Nu zijn er echter menschen die zich verschillende rollen toedeelen: dezen houden zich voor koningen, ministers, soldaten; genen voor leden van comité's en vereenigingen — en deze lieden denken zich zoodanig in hunne rollen in, dat zij,

Sluiten