Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

over „het Tolstoyïsme en de leer van het nietwederstaan", uitgave van den heer J. H. Bos, boekhandelaar te Kampen.

Voor dit betoog is het voldoende er op te wijzen, dat het anarchisme op zichzelf wel zóó weinig geweld predikt, dat de z. g. n. Christelijke Anarchisten zelfs uit afschuw van geweld, als antithese (tegenstelling) het anarchisme prediken, als te zijn de zuivere leer van Jezus.

Wat van het socialisme eens is gezegd, geldt ook, vooi'al tegenwoordig, van het anarchisme n.1.: „het zit in de lucht."

Daarmede bedoelende: het is een geestesrichting, welke op elk gebied des levens heden ten dage tracht te zegevieren.

En zoo heeft dan ook in het sociale vraagstuk dit anarchisme van zich doen hooren; en geleerd, dat de maatschappij eerst dan van alle ellende zal zijn verlost, wanneer we allen als volkomen vrije (lees: losbandige) menschen op de wereld kunnen rondwandelen, door geen gezag of regeering, door geen wetten of banden beperkt. —

De vader en heraut van dit, laat ik het zoo noemen: sociaalanarchisme (ik bedoel het anarchisme, 't welk leert: voor maatschappelijke verbeteringen moet ge niet van den staat maar enkel en alleen van het vrije zichzelf regelende schepsel heil verwachten), is de bekende Rus Michel Bakoenine.

Bakoenine werd geboren 30 Mei 1814 op een landgoed van zijn vader in het gouvernement Twer, tusschen St. Petersburg en Moskou.

Zijn vader behoorde tot den ouden adel. Eerst kwam Michel als officier bij het leger in staatsbetrekking. In 1834 brak hij zijn militaire loopbaan af. Sedert dwaalde hij rond, heel Europa door. Zijn studie in de wijsbegeerte maakte hem tot een vurig aanhanger van de uiterste linkerzijde der Hegeliaansche school, 't Welk in eenvoudige woorden dit beteekent: dat hij een geweldig aanhanger werd van den, destijds in die school ontkiemenden, revolutie (omwenteling) geest.

De beteekenis van Bakoenine in den grooten strijd op sociaaloeconomisch gebied ligt vooral in zijn optreden tegen den bekenden sociaal-demokraat Karl Marx.

Marx (de bekende schrijver van „Das Kapital") was het, die omstreeks de helft dezer eeuw den grooten stoot gaf tot de socialistische arbeidersbeweging in Europa.

Bewogen met het lot dier tienduizenden, die in fabrieken en werkplaatsen, in kolenmijnen en op de velden vaak een ellendig bestaan moesten leiden, maar ook aangevuurd door revolutiegeest — had hij door alle landen der wereld zijn wooïd laten weerklinken: „Proletariërs aller landen vereenigt u !"

En waartoe?

Sluiten