Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Allerlei pogingen zijn beproefd, 0111 dezen man eenigszins beter te begrijpen. Beurtelings is de schuld van de verwijdering tusschen Bilderdijk en het Nederlandsche volk geheel aan het laatstgenoemde of geheel aan den eerste geweten, of ook wel eerlijk tusschen beide verdeeld. Maar Te Winkel zeide in 1890: Trots alle studie, aan Bilderdijks werken sinds 1833 besteed, trots alle bijzonderheden, uit zijn leven sinds dien tijd openbaar gemaakt, is Bilderdijk nog steeds een raadsel gebleven voor ieder, die bij hem den gewonen maatstaf aanlegt, die hem beoordeelt naar de regels van het gezond verstand en het natuurlijk gevoel 1). In navolging van i)r. Swart Abrahamsz, die Multatuli van medisch standpunt beoordeelde 2), trachtte Te Winkel Bilderdijks eigenaardigheden uit zijn zenuwlijden te verklaren 3); reeds van zijne moeder zou Bilderdijk een sterken aanleg voor neurasthenie geërfd hebben, en deze zou door ziekelijkheid en zwakte, door opiumgebruik en aderlatingen, door eenzaam leven en gebrek aan beweging, door pijnlijke teleurstellingen en smartelijke ervaringen enz., sterk toegenomen en ontwikkeld zijn.

Al zijn al deze omstandigheden bij eene beoordeeling van Bilderdijk zeer zeker in rekening te brengen, zij mogen toch geen dienst doen, om gebreken en zonden te verontschuldigen of te vergoelijken. Mr. G. Mees maakte zich indertijd van de verklaring van Bilderdijks persoonlijkheid al te gemakkelijk af, als hij zeide: l)e vader een klein, zwaar gewenkbrauwd man, stevig en krachtig van geest, de moeder een driftig en licht ontvlambaar gestel: smelt die twee zielen in een en gij hebt hunnen zoon Willem 4). Zoo eenvoudig is een mensch niet te verklaren ; al zijne vele trekken uit het karakter van Bilderdijk ook in zijne ouders aan te wijzen, daarmee is het geheim zijner persoonlijkheid niet ontsluierd. Want ten eerste zijn de wetten der overerving ons nog zoo goed als geheel onbekend, en ten andere doet de continuiteit en herediteit de variabiliteit niet te niet. Ieder mensch is eene persoonlijkheid op zichzelf en plaatst ons voor een nieuw raadsel. Indien onder het verklaren en begrijpen van een mensch,

1) Te Winkel, Bilderdijk, lotgenoot van Multatuli, Haarlem 1890 bl. 9,10,

2) In het bekende Gidsartikel, December 1888.

3) Vergel. ook Kollewijn II 383.

4) By Kollewijn II 383.

Sluiten