Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

hangt moeten worden uitgebroken. Het zou den Chineezen voor de verkrijging eener nationale eenheid niets helpen, of zij zich verwoed tegen de buitenwereld keerden en er ten slotte in slaagden, haar bloedig te straffen voor de ondervonden vernederingen. Want, afgescheiden van het feit, dat alles te zamen genomen, vele van deze vernederingen aan China zelf te wijten waren en zij niet zelden eer het karakter van noodige operaties dan van boosaardig toegebrachte vernederingen droegen — zou hiermee de begeerde inwendige eenheid niet worden verkregen of in elk geval een zeer eenzijdig karakter dragen.

De ommekeer, die voor China een toekomst opent als een groot, machtig volk, zal niet door het voldoen aan gekwetste ijdelheid kunnen worden verkregen. Misschien zou hierdoor „het figuur kunnen worden gered", wat in de Chineesche opvatting van zulk een overheerschend belang is, maar tot de aaneensluiting van het Chineesche volk in den waren hoogeren zin zal het zeker nimmer kunnen leiden.

2. Familieverband.

Onverbrekelijke samenhang tusschen het godsdienstig leven en dat der familie is een der hoofdkenmerken der Chineesche samenleving. Beide gaan naar eene onnaspeurlijke oudheid terug en hebben den grondslag eener blinde onderwerping van het jonger geslacht aan zijne voorgangers met elkander gemeen.

Behoefde men nog naar zichtbare teekenen van de oudheid dezer beschaving en haar zichzelve gelijk

Sluiten