Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

algemeen, en de repressieve maatregelen tot uitersten gedreven, die hun doel voorbijstreefden.

Volgens punt 3 van de, reeds in Aug. 1870, door de Duitsche legeraanvoerders uitgevaardigde proclamatie, werden de gemeenten, tot welke de schuldigen behoorden, zoowel als die op welker grondgebied de strafschuldige daad werd verricht, bedreigd met het opleggen van oorlogsschatting. Dahn tracht dit te vergoelijken, door aan te voeren: „Die cumulatieve A mlrohung war wohl uur ein SchrecknUs

Het bleef echter niet bij schattingen. Bij eene proclamatie, van 10 Dec. 1870, van Generaal Wenden, werden alle gemeenten, op welker grondgebied vijandelijkheden door franc-tireurs werden bedreven, voor die daden aansprakelijk gesteld. Bovendien werd geëischt, dat de maires uit den omtrek den 1'ruisischen detachements-commandant, die het naastbij was, onverwijld moesten waarschuwen, als zich in hunne gemeenten franc-tireurs vertoonden. Indien zij dit niet deden, zouden de huizen of dorpen, die aan de franc-tireurs onderkomen hadden verleend, of vanwaar de Duitsche troepen werden aangevallen, worden in brand gestoken of gebombardeerd. Tevens werden de gemeenten verantwoordelijk gesteld voor alle schaden aan telegrafen, spoorwegen, bruggen en kanalen. Eene boete werd opgelegd en bij wanbetaling met brandschatting gedreigd.

(Zie over de wraak der Duitscliers op Albis en Fontenoy, in 1870. en over het ombrengen van weerlooze burgers te Vaux: Oorlogsrecht: 2Je uitg. blz. 310 en 312).

Rolin-Jaequemyns veroordeelt de proclamatie van Generaal Wenden. „Zij strekt," zegt hij terecht, „om de gemeentebesturen van de bezette landstreek te veranderen in agenten, zooal niet in spionnen, van het aanvallend leger, en zij zet aan dit bevel de vreeselijke bedreiging bij, alle huizen en dorpen te verbranden, die aan de franc-tireurs schuilplaats hebben verleend. Op die wijze baat het niets aan de maires en de inwoners of zij al eene volstrekt onzijdige en lijdzame houding hebben aangenomen. Er wordt nog gevergd, dat de maire zich haast de vijandelijke troepen in te roepen tegen zijn eigen landgenooten, op straffe van, zoo hij aarzelt, het geheele dorp te zien afbranden."

De solidaire aansprakelijkheid moet m.i. verworpen worden.

lu. omdat zij niet noodig is voor de veiligheid, die, zooals andere oorlogen hebben bewezen, door andere meer rechtvaardige middelen kan verkregen worden en, bij minder „schrofFheit" en hardvochtigheid, ook minder zal worden bedreigd.

omdat gebleken is, dat de benden franc-tireurs door die geweldmaatregelen niet verminderd, maar integendeel vermeerderd zijn, en zij zich, door de wraakneming op de

Sluiten