Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

door den ondergang der Ligue. Steeds had elke wending der Fransche aangelegenheden op den loop der Nederlandsche onlusten teruggewerkt. Ook nu zou de invloed van den ommekeer in Frankrijk zich spoedig in Nederland doen gevoelen. Zonder verwijl zond hij, hoewel zelf tengevolge der overspanning van het vorige jaar in nijpend geldgebrek, al wat hij van de Antwerpsche handelaars bijeen kon leenen, aan de partijgenooten van den vermoorde.

Zoodoende voorkwam hij de bevelen zijns Konings, die nog ernstiger dan hij, de belangen der Ligne ter harte nam. Sedert jaren had Philips op den voorspoed van de Ligue zijn meest geliefkoosde plannen gebouwd; met haar vielen ook die plannen in duigen. Het eerste bevel, dat hij aan Parma zond, schreef dezen voor, zich in Nederland te onthouden van alle ondernemingen, die hem verhinderen konden, zoodra de Spaansche belangen het vorderden, in Frankrijk krachtig tusschenbeide te komen. Yannu af is zijn aandacht bijna uitsluitend op de ontwikkeling van den Franschen burgeroorlog gevestigd; de onderwerping der Nederlanden schijnt hem daarbij van ondergeschikt belang. Grijpend naar een grootsch spiegelbeeld, laat hij glippen wat zijn hand reeds gevat had.

Aanstonds verschafte de omwenteling in Frankrijk aan de Vereenigde Gewesten een nieuw jaar van hoog noodige verademing. Parma had zich voorgenomen, in het aanstaande jaargetijde van verschillende kanten met kracht op hen aan te vallen, en wij hebben reeds opgemerkt hoe kwetsbaar zij aan meer dan eene zijde waren. Thans, ten gevolge van 's Konings bevelen, en ook benard door gebrek aan geld en oorlogsmiddelen 1), moest hij zich tot onbeduidende aanslagen bepalen. Het gewichtigste oorlogsfeit, dat het jaar 1589 opleverde, had buiten zijn toeleg plaats: de vesting Geertruidenberg werd hem door de slecht betaalde en muitzieke bezetting verkocht. Een belangrijke aanwinst, indien hij zich onverdeeld aan de onderwerping der Nederlanden had mogen wijden. Uit Geertruidenberg, beter dan uit eenige andere plaats, was de binnenvaart van Holland te fnuiken; geen schuit kon van Dordrecht of Gorkum uitloopen zonder van Geertruidenberg uit bespeurd te worden; een aantal roeijachten, daar op post gesteld, zou de Hollandsche scheepvaart gevoelig afbreuk hebben ge-

1) Zie den brief door Parma, na het hooren der tijding van Guise's moord aan Philips geschreven, Life of Egerton, p. 19; daarin zegt hij onder anderen: „haviendo allegado la necesidad a tal extrerao, que ny hay para los de la gente, para las vibras, ny para la armada, ny Artilleria".

Sluiten