Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

IV.

STAATSREGELING DER VEREENIGDE NEDERLANDEN.

Intusschen, sedert de tocht tegen Engeland werd voorbereid, en terwijl de krijg voor het oogenblik verflauwde, hadden de Vereenigde Gewesten tijd gehad, om hun verwarde en verachterde zaken eenigermate te herstellen.

Leicester was in December 1587 naar Engeland teruggekeerd, en had kort daarop van de regeering afstand gedaan. Maar nog drie maanden lang hielden de Engelsche bewindslieden de akte van afstand terug, als ware het hun toeleg de grenzenlooze verwarring , waarin het landsbestuur vervallen was, zoolang mogelijk te doen voortduren. Inderdaad, het moest hun moeilijk vallen voor hun tegenpartij het veld te ruimen. Zoolang Leicester aan het bewind was geweest, hadden de twee partijen elkander onophoudelijk bekampt, beide het heil des lands bedoelende, maar omtrent de middelen oneenig. De landvoogd, die alles aan de belangen van den oorlog en aan de uitbreiding der gereformeerde kerk ondergeschikt achtte, had een krachtige, gecentraliseerde regeering over de gezamenlijke gewesten verlangd, die, zelfstandig, op alle staatsleden kon inwerken. Maar zulk een regeering was onmogelijk te vestigen zonder telkens privilegiën en belangen van provinciën, steden, corporatiën te kwetsen. TegenTiem^pverx als verdedigers der bijzondere belangen, stonden de zoogenoemde oude geuzen, waartoe de meerderheid der Hollandsche regenten behoorde: mannen van ondervinding, die van den aanvang des oorlogs af hun privilegiën en de zelfstandigheid van steden en gewesten tegen den Spaanschen centralisatiegeest gehandhaafd hadden, en die begrepen, hoe gevaarlijk voor 's land vrijheid de vereeniging van krijgsbevel en staatsregeering in handen van een machtigen vreemdeling worden zou. Wat zou de lange oorlog gebaat hebben, als het Spaansche juk ten slotte door Engelsche overheersching vervangen werd? Met hen spanden samen al wie zich door Leicester's maatregelen in hun bijzondere belangen gekrenkt zagen. Vooreerst Maurits en de legerhoofden uit Prins Willem's tijd, Hohenlo onder anderen, die bij de Engelsche bevelhebbers en , hovelingen werden achtergesteld of vreesden ten achter gesteld te zullen worden. Bovenal de kooplieden. Leicester verbood dezen onvoorzichtig — en onverstandig tevens — den

Sluiten