Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

te laken om hetgeen zij in hachelijke omstandigheden hebben ingevoerd, als wel omdat zij niet tijdig hebben afgeschaft wat door de eischen des tijds niet langer gewettigd werd.

Alles te zamen genomen was het lot der roomschen hier te lande, hoe hard het zijn mocht, toch dragelijk. Slechts een korte poos en op weinige plaatsen was hun de eeredienst belet: meestal konden zij dien uitoefenen tegen het betalen eener geringe recognitie , die het vernederender was te ontvangen dan te betalen. En konden zij in hun eigen woonplaats de hoogtijden niet voegzaam honden, zij werden toch niet verhinderd, als de krijg het toeliet, ze over de grenzen, in België of in Duitschland, te gaan vieren. „Dan komen er naar Vlaanderen en Brabant," zeggen de Waalsche bedelaars in de klucht van Teeuwis den Boer ').

Dan komen de goê Hollanders daer met hoopen,

Om teghen Paesschen te biechten en de vormdoeck te laten knoopen.

Het ware zeker beter geweest, als de hoogtijd tehuis gevierd had kunnen worden, maar de regeering, die het ten hoogtijd gaan niet verhindert, betoont zich althans niet zeer vervolgziek. Bentivoglio getuigt dan ook, en hij is een onwraakbaar getuige, dat de roomschen in Holland er veel beter aan toe zijn dan in Engeland en elders 2). Vergeleken met thans, was het toenmalige lot der katholieken zeker beklagenswaardig; vergeleken met wat zij elders te lijden hadden, was het dragelijk, en vergeleken met hetgeen in roomsche landen de protestanten verduurden, was het zelfs te benijden. Wij stemmen van ganscher harte met onze katholieke medeburgers in, als zij het onrecht, hun voorouders aangedaan, verfoeien en bejammeren, maar wij wenschen dat zij dan ook afschuw en mededoogen hebben en betoonen voor hetgeen hier en elders door protestanten geleden is. Wij kunnen daarentegen onze verontwaardiging moeilijk bedwingen, als wij sommigen over de matige verdrukking hunner geloofsgenooten onder de republiek hartstochtelijk hooren jammeren, en terstond daarop kalm redeneeren over de inquisitie en de bloedplakkaten, als over zaken waar wel wat tegen, maar ook veel voor te zeggen is. De

1) Deze klucht werd tijdens het Bestand ten tooneele gevoerd.

2) „Ma (le persecuzioni) non sono state peró, nè sono a gran pezzo si rigorose come nell' Inghilterre e in altri paesi.... e per queste vie la religion Cattolica ha trovato qualche tollerabile connivenza nell' occulto esercizio e quasi rubato, dentro il quale è stato necessario in quelle parti che si ritenga." Relaz. p. II. c. 2.

Sluiten