Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

welke toenam, naarmate de samenhang en het verloop der verschillende vormen, waaronder de tuberculose zich kan voordoen, duidelijker werden.

Zoo was Virchow over vele der medegedeelde gevallen sceptisch gestemd, omdat zij beschreven waren in een tijd. toen men nog niet goed de spiergummata, welke ook in de hartspier voorkomen, kende. Dit gevoegd bij de groote zeldzaamheid zijner eigene waarnemingen van hartspiertuberculose, doet hem zeggen: „ H et meerendeel der zoogenaamde idiopathische grootknobbelige tuberkels in het hart, hehooren tot den constituoneelen Syphilis." ') Hij gaf dan ook eene reeks van onderscheidingsteekenen, macroscopisch en microscopisch tusschen hartspiergummata en tuberculose, waarop ik later terugkom. Behalve gummata werden ook andere aandoeningen tot tuberculosis myoeardii gerekend, omdat men het nog lang niet eens was over het ontstaan en het macroscopisch en microscopisch beeld der z. g. n. tuberkels. Daarom moet men mededeelingen van voor en ook nog na 1850—1852, toen Virchow zijne studiën over dit onderwerp nog niet gepubliceerd had, met wantrouwen aanzien. Zelfs daar, waar men meedeelt, dat de patiënten tijdens hun leven het ziektebeeld der tuberculose vertoond hadden en post mortem daaraan 1) Virchow. Onkologie, Bd. III, deel 2, blz. 441.

Sluiten