Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

met eenige zeer onaangename ziektedagen, werkelijk noodlottige gevolgen hebben ze zoo goed als nooit. Gevallen met doodelijken afloop, als werkelijk gevolg van de seruminjectie, zijn tenminste tot heden nog niet gepubliceerd, want, zooals boven reeds gezegd is, moeilijk kunnen wij toch hierbij de gevallen rekenen, waar uit het ziekteverhaal duidelijk bleek, dat het de voortschrijdende diphtherie was, die het kind doodde en niet het serum, al was er ook toevallig een exantheem aanwezig. Ook het geval van Langerhans') staat te veel op zich zelve, om als serumdood beschouwd te kunnen worden.

Zijn de serumexanthemen dan ook niet levensgevaarlijk, toch kunnen ze de aangetasten geweldig ziek maken. Zeer hooge koorts (wij noteerden tot 40.70), hevige pijnen in den rug en alle ledematen, zoodat de zieken stijf als een plank te bed liggen, albuminurie, ja zelfs nephritis kunnen er bij voorkomen.

Hoewel het geenszins als regel geldt, hebben wij opgemerkt, dat de zwaarste vormen van ziek-zijn voorkwamen bij volwassen personen en grootere kinderen. De heele jonge kinderen waren nooit bijzonder ziek, maar ook bij volwassen personen kon het serumexantheem een zeer mild verloop hebben.

De frequentie was bij ons zeer hoog, veel hooger dan gewoonlijk wordt opgegeven.

Zij bedroeg op onze 895 met serum behandelde patienten 295. Van die 895 kunnen echter niet in rekening gebracht worden de overledenen, die geen serum exantheem vertoond hebben, en niet nog ruim twee weken na de injectie geleefd hebben. Zij hadden het immers nog kunnen krijgen, wanneer zij maar wat langer geleefd hadden. Is dit voor ons procentcijfer

') Langerhans. Berl. Klin. Wochensch. 1890.

Sluiten