Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

bloei der steden mede: de ongelukkige toestand, waarin de naburige Staten tot de helft der zeventiende eeuw verkeeren, en de vrijheid van vestiging, uit welbegrepen eigenbelang door de regenten gehuldigd.

Het eerste is een meer betrekkelijk voordeel. De Nederlandsche stad wordt niet door scherpe mededinging in haar groei belemmerd.

Duitschland wordt geteisterd door den dertigjarigen oorlog.

Engeland, dat in de dagen van Elizabeth een tijd van voorspoed kent, gaat onder de zwakke regeeringen van Jacobus I en KarelI en in de jaren van den burgeroorlog weder achteruit. Frankrijk heeft een halve eeuw noodig, om van de wonden, haar door de godsdienstoorlogen geslagen, genezen te worden. Tot aan den Munsterschen vrede toe kan de Nederlandsche handel zich in Europa vrij ontwikkelen, overtuigd, dat hem geen concurrentie zal worden aangedaan.

De oorlog met Spanje is aan de Nederlandsche stad al zooverre ten zege, dat zij na Antwerpens val den Zuid-Nederlandschen koopman binnen hare veste ziet komen. Van 1584 dagteekent de immigratie van vreemdelingen, die gedurende twee eeuwen aanhoudt. De Nederlandsche gewesten zijn een schuilplaats tegen verdrukking van gewetensvrijheid.

Sluiten