Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

waanzinnige uit St. Gallen ') hun geloofsgenoot was geweest en beweerden, dat hunne vijanden hun dergelijke feiten op den hals schoven om hen te gronde te richten,5) zal toch iemand als denck dezen moord wel niet hebben goedgekeurd. Maar gesteld eens, dat hij dit had gedaan, zou CAl'ITO dan in zijn brief aan ZwiNGLI, waarin hij dit twistgesprek vier dagen, nadat het had plaats gehad, uitvoerig verhaalt, hierover gezwegen en niet op Denck's uitlating gewezen hebben als op een treffend voorbeeld van de gevaarlijke consequenties, waartoe diens denkbeelden leidden Maar heeft men den juisten zin van BUTZER'S woorden wel gevat ? De aanhaling uit de Getrewc Warming krijgt eene andere beteekenis, als men »bey uns« niet, zooals tot nu toe steeds is geschied, verklaart door »in zijn twistgesprek met ons,« maar opvat als «toen hij hier te Straatsburg verblijf hield.« Kan het gebeurde zich niet aldus hebben toegedragen : In Denck's bijzijn werd door eenige burgers de bedrijver van den moord te St. Gallen gehekeld ; ook zijn oordeel werd gevraagd. Hij zal met meer deernis dan verontwaardiging over deze droevige geestesverbijstering gesproken hebben. (Over een dergelijk geval van godsdienstwaanzin in onze dagen werd door velen ook meer op meewarigen dan scherpen toon geoordeeld). Een der omstanders zeide later aan Butzer, toen het gesprek op Denck. kwam : »Denck boudt er toch gevaarlijke denkbeelden op na; onlangs heeft hij niet eens den moord te St. Gallen willen afkeuren.« Kan dan BuTZER niet schrijven, zonder dat hij dus opzettelijk eene onwaarheid zeide: »Denck hat bey uns nit wollen unbillichen,* enz?

Nu blijft de vraag, waarover het gesprek dan wel heeft geloopen. Denck's boekje Vom Gesets Gottes, dat, zooals ik boven zeide, als uitgangspunt werd genomen, bevat in

') Kesler, Sa/'hata, I, 296 deelt mede, dat deze St. Galler broedermoordenaar gek was. Geheel ten onrechte werd dus door Butzf.r en anderen deze misdaad aan den geest en de denkbeelden der Doopsgezinden geweten.

') Bedrotus aan Vadianus, i Augustus 1527, bij Baum, Capito u. Butzer^

S. 379-

Sluiten