Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

gingen slechts met oog op liet belang van den gedaagde worden opgesteld. Die beschouwing echter is eenzijdig. Want gelijk ik reeds gelegenheid had op te merken, hebben wij in het procesrecht niet uitsluitend met de private belangen der procedeerende partijen te doen. Voorzoover namelijk liet procesrecht voorschriften geeft over, of zich beweegt op het gebied van de verhouding van partijen tot den Staat, tot den rechter als Staatsautoriteit, is het een deel van het publieke recht, en zijn zijne vormen aan de willekeur van partijen onttrokken. Wanneer men nu met mij aanneemt, dat het procesrecht een onderdeel van het privaatrecht is, voor zoover het zicli met de verhoudingen van partijen en derden onderling bezighoudt, zal men, hetzij van elk instituut, hetzij van elk voorschrift, moeten onderzoeken, in hoeverre de regeling betrekking heeft op de publiekrechtelijke, in hoeverre op de privaatrechtelijke functie daarvan. Want zeer vele processueele voorschriften zijn gegeven ten bate van den rechter, teneinde dezen zoo deugdelijk mogelijk in staat te stellen tot het vellen van het van hem gevraagde vonnis. Die zuiver publiekrechtelijke taak mag door partijen niet worden bemoeilijkt.

Vooral nu het verbod van actieverandering moet ook den rechter waarborgen tegen voortdurende en storende overrompeling met nieuw of veranderd materiaal. Daarom is er door schrijvers veelvuldig op gewezen, dat de toestemming van de tegenpartij in veranderingen, die 's rechters taak zouden verzwaren, en tot verwarringen aanleiding geven, desniettemin daartoe niet behoorde te machtigen. Reeds in het oud-Hollandsch Recht1 werd de opmerking gemaakt, en voor liet oud-Duitsche proces ontkende Bayer2 de efficaciteit

1) Zie supra pag. 25, met aanhaling van Vinnius en van Leeuwen.

2j Haver 4 22 v., met litt. „Die Leitung des Verfahrens ist nur Sache des Richters, und die Partheyen kunnen demselben dnrch Frivatübereinkunft nicht eine zu unfehlbaren Verwirrungen führende Hrocedur zur Pflicht machen."

Sluiten