Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

het kwaad; de mogelijkheid en de ethische beteekenis van de passiviteit; de wilstheorie enz. Het was slechts mijn voornemen, om Spinoza's manier van zedelijke beoordeeling voor te stellen, en deze te doen begrijpen als gevolg van de anthropologische of ethisch-wijsgeerige denkwijs in tegenoverstelling aan de theologische; en ik meen, dat dit punt thans genoeg is opgehelderd.

VII

Spinoza's paradoxen als uitingen van anthropologisch denken.

Op dezen ethischen denkweg liggen ook de merkwaardigste paradoxen van het Spinozisme. Het is bekend, welke ergernis door deze is verwekt, hoe men Spinoza's moraal om deze voor zedelijk nihilisme en immoraliteit heeft uitgemaakt. Toch zijn zij de mooie bewoordingen van het waarlijk ethisch denken. De paradox is de taal der durvers. De paradox heeft den schijn tegen, maar daarom juist moet de denker, die de paradox hanteert, overtuigd zijn van de waarheid zijner gedachte; hij moet den schijn van het ongelijk op zich durven nemen en te meer zal de paradox de taal deiwaarheid blijken.

l8te Paradox: alle wilsuiting is deugd. Zoo kort geformuleerd vindt men deze gedachte in de Ethica niet. Er staat, dat de streef kracht waardoor wij volharden in eigen wezen, de eenige grondslag der deugd is, en elders x) wordt voluntas met conatus, de wil met deze streefkracht gelijk gesteld. Deze uitspraken samen genomen,

1) P. III. Prop. IX., Schol.

Sluiten