Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

men ziet; het woord van Christus, die de overspelige vrouw niet veroordeelt, zegt den verstaander genoeg.

Zoo is er dus een wet der zedelijke natuur, die de menschelijke levensontwikkeling beheerscht'). Deze wet heeft tot inhoud: de zelfverwerkelijking der Idee. De Idee is de transcendente werkelijkheid van ons wezen; zij is geen rustende, maar aktieve werkelijkheid; haar aktiviteit beheerscht de vorming van net karakter; zij doet zich gelden in het stelsel der empirische faktoren, die te zamen ons karakter uitmaken. En door deze wei king bepaalt zij den groei van ons innerlijk organisme. Zij drijft dien groei in de richting der volkomenheid , evenals het beginsel van het plant-organisme den gioei van het zaad drijft in de richting der volmaakte type. Uit kracht der Idee wordt de idealiseering des karakters verwerkelijkt; en elke zedelijke hoogte of laagte van een karakter is dus een van verderaf of van dichterbij gericht zijn op de volmaaktheid. Zoo is des mensclien aangezicht, ook al zijn de oogen alsnog niet ver ziend op de volmaaktheid gericht.

Ei is dus in het leven een innerlijke noodwendigheid, of innerlijke teleologie, welke de natuurwet des levens is; uit eigen natuur streeft het leven naar zijn resultaat. Wat nu de Vrijheid in het levensproces is, valt te begrijpen: het is niet de dubbele mogelijkheid, waardoor een menschenleven zoowel ten verderf als ten heil kan gaan. Deze vrijheid ware wanorde, d. i. willekeur in het weieldplan. Maar vrijheid is de ideale noodivendig-

1) Het Godsbestuur over het leven is de ontwikkelingswet in liet leven.

Sluiten