Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

gen, die, gedwongen door hunne afhankelijke positie, namen wat zij krijgen konden en dus een jammerlijk bestaan leidden.

Het trok aan den anderen kant zijne aandacht, dat de concurrentie der grooten tegen de kleinen voor de kleinen doodend was. I)e grootere kapitalen konden om zoo te zeggen alles en de kleinen konden het in den strijd der mededinging niet uithouden. Er was eene nieuwe regeling aan den arbeid noodig.

In deze redeneering is veel dat ons toelacht. Wanneer Louis Blanc begrepen had, dat men, zonder de inrichting der maatschappij zelve te willen veranderen, wat niet mogelijk is, te gemoet kon komen aan verschillende bezwaren en wanverhoudingen, door den zwakke te beschermen, en dat daartoe een stelsel van zoogenaamde sociale wetgeving uitmuntende diensten kon bewijzen, dan zou hij zich bewogen hebben op een terrein, waarop hij met vrucht werkzaam had kunnen wezen.

Nu echter was het anders. Ook hij was de denker van een nieuw maatschappelijk samenstel, niet zoo zwevend en onnatuurlijk als dat van zijn voorgangers, maar dat toch groote waarheden miskende en daarom in de toepassing evenzeer falen moest.

De particuliere nijverheid zou vervangen worden dooreen staatsïndustrie. De Staat zou daar natuurlijk veel geld voor noodig hebben en dat kunnen vinden door het sluiten van leeningen. Met dat geld zouden groote nijverheids-ondernemingen opgericht worden van allerlei aard. Daarin zouden de arbeiders worden opgenomen en allen zouden een gelijk loon genieten, daar zij allen als broeders gelijk behoorden te zijn; terwijl zij stem zouden hebben in de zaken door het benoemen van hunne eigene, gesalarieerde hoofden en bestuurders.

De winsten, door den Staat te maken, zouden door den arbeid zelf worden genoten, na aftrek van rente voor het in de ondernemingen gestoken geld. Er zou een reserve-kas voor de hulpbehoevenden worden aangelegd. Overigens zouden de winsten tusschen de werklieden en meesterknechts worden verdeeld.

Wanneer men dit alles nauwkeurig beschouwt, dan vindt men daarin veel terug, van hetgeen ook in onzen tijd door sommigen op het gebied van den arbeid wordt geleerd.

Door de toepassing van zijn stelsel, meende Blanc te kunnen voorkomen, dat in nijverheids-ondernemingen schatten worden verdiend,, terwijl de werklieden een kommervol bestaan hebben.

27

Sluiten