Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

eenvoudig ieder in zuivere evenredigheid tot zijn inkomen laat opbrengen en geen rekening houdt met de meerdere draagkracht der grootere inkomens

Het is voorzeker niet te ontkennen en het wordt tegenwoordig vrij algemeen ingezien, dat eene wanverhouding tusschen kapitaal en arbeid, oorzaak kan zijn van allerlei maatschappelijke misstanden, en dat door den wetgever veel kan worden gedaan om die wanverhouding weg te nemen.

In den tijd van Louis Blanc meenden zij, welke zich tegenover hem stelden, dat elke willekeurige verandering in bestaande toestanden aan geene der partijen voordeel kon aanbrengen en dat het beter is alles over te laten aan den natuurlijken loop der dingen. De eenige weg, zeide men, om de billijkheid met het welbegrepen belang van werkgever en werknemer te vereenigen, is de zuivere toepassing van het stelsel van vrije ruiling.

Zij vergaten ecliter dat in hetgeen men den strijd tusschen kapitaal en arbeid noemt, vooral in de groot-industrie, waar de werkman staat tegenover de macht van het grootkapitaal, zijne stelling altijd eenigermate zwakker zal wezen dan die van den werkgever. Waar hij niets dan zijn arbeidskracht heeft en de hoeveelheid arbeidskrachten groot is, daar zal zijn ruilvermogen minder wezen; met andere woorden, zijn arbeidskracht zal minder waarde hebben.

Louis Blanc zag dit zeer goed in. Hij faalde dan ook alleen maar in de middelen van verbetering, doch had menige ware gedachte en wat hij overwoog en inzag is voor onzen tijd nog steeds van groote waarde.

Laat ons een oogenblik aannemen, dat iets als door hem gewenscht in zekere nijverheids-onderneming werkelijk tot stand werd gebracht; dat b. v. zij die het geld schoten, zij die de onderneming in werking brachten en daaraan als werkgevers hun kennis wijdden, ten slotte met de werklieden in zekere verhouding de winst verdeelden. Dan zal gebeuren waarop wij vroeger reeds hebben gewezen. Er zullen tijden komen waarin de werklieden, ofschoon aandeel in de winst genietende, feitelijk nog minder genieten, dan wanneer zij alleen een vast loon hadden. Dat vaste loon toch wordt altijd uitbetaald. Gevaar voor verlies loopt de werkman niet en kan hij ook niet. De werkgever, met zijn kapitaal gewapend, ziet vooruit en produceert b. v. veel meer dan er vraaar is

O 7

Sluiten