Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Socialisme en communisme.

De pogingen van enkele bijzondere personen, daarin tijdelijk of meer duurzaam door anderen gevolgd, om het samenstel der maatschappij eene algeheele wijziging te doen ondergaan, worden geacht ineer op zich zelf te staan.

Van de oudste tijden af zijn daarentegen \ erschillende richtingen en stroomingen in de maatschappij waarneembaar geweest, die meer een blijvend en duurzaam karakter droegen en waarvan de vorm in den loop der eeuwen slechts zeer langzaam veranderde en zekere sporen van toenemende ontwikkeling toonde.

Men onderscheidt hoofdzakelijk twee hoofdgroepen, onder de bekende benamingen : socialisme en communisme.

Het is niet wel mogelijk, met enkele woorden een juiste omschrijving te geven, van hetgeen men onder beide uitdrukkingen te verstaan heeft. Tegenwoordig begint men meer en meer aan te nemen, dat beide woorden in hoofdzaak dezelfde beteekenis hebben. Het communisme is misschien meer van theoretischen aard en minder geschikt om als afzonderlijk stelsel feitelijk te worden toegepast; maar er bestaan zeer veel punten van overeenstemming en beide begrippen zijn gericht op het daarstellen van een maatschappelijken toestand, waarin de voortbrengende krachten, in de samenleving aanwezig, worden aangewend naar het beginsel, dat deze het gemeenschappelijk eigendom van allen zijn.

Bij alle verschil van gevoelen en inzicht, schijnt dit wel vast te staan. Dat verschil van gevoelen loopt in hoofdzaak over de vraag, hoever dat beginsel kan worden doorgevoerd en welke zijne voornaamste kenmerken in de toepassing zullen zijn.

Verschillende leerstelsels van vroegeren en lateren tijd kunnen tot het communisme en vooral tot het socialisme gerekend worden. Wil men op grond daarvan trachten een verschilpunt tusschen beiden aan te geven, dan kan worden gewezen op het feit, dat sommige van die leerstelsels het denkbeeld van gemeenschap zoover mogelijk doorvoeren, maar tevens en misschien wel daarom, iets kenmerkend zwevends en denkbeeldigs hebben, iets wat meer of minder buiten de bestaande orde van zaken valt en moeilijk in toepassing schijnt te brengen in die eenmaal bestaande toestanden.

De socialistische leerstellingen staan meer in verband met de

Sluiten