Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

heden ten dage tot eene algemeen erkende overtuiging is geworden.

Deze verandering der openbare meening ontgaat ons dikwijls, evenals ons ook de beweging van het water van een rivier ontgaat, waarvan wij den loop volgen; dit komt doordien de onmerkbare veranderingen, waaruit de openbare meening zich ontwikkelt, in onszei ven tot stand komen.

Hoe meer men de openbare meening bij haar ontstaan tegengewerkt, hoe sterker zij wordt en hoe geweldiger zij baanbreekt.

Om in het leven der inenschheid de grootste en meest gevolgrijke nieuwe vormen voort te brengen, zijn groote wapenféiten volstrekt onnoodig; het is' voldoende, de openbare meening eenvoudig te hervormen. .Men behoeft noch van het bestaande iets te verwerpen, noch iets nieuws uit te vinden, liet is voldoende, de reeds ontzielde openbare meening, die door de regeeringen kunstmatig wordt ingeblazen, eenvoudig niet te volgen; een ieder behoeft slechts te zeggen, wat hij denkt, of niet te zeggei^k at hij niet denkt. \Y anneer een aantal menschen dat zouden doen, dan zou de oude openbare meening van zelve vervallen en eene nieuwe ontstaan; dan zou de bestaande inrichting, die ons bezwaart en kwelt, ook eene nieuwe gedaante aannemen. Om de menschen te bevrijden van de hen drukkende ellende, is het voldoende, slechts niet te liegen. Wanneer de menschen zich niet laten verstrikken door de leugen; wanneer zij datgene, wat zij noch denken noch gevoelen, niet zeggen, dan ontstaat in ons bestaan onmiddellijk eene verandering, die in eeuwen niet kan worden tot stand gebracht door revolutionairen.

Sluiten