Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

het standpunt van overal voltooide kennis ten volle kan worden uitgemaakt.

De waarheid onzer kennis in haar geheel neemt toe en schijnt daardoor veranderlijk te zijn; doch het is die kennis zelve die van oogenblik tot oogenblik een andere wordt, en op elk harer toestanden past een afzonderlijke waarheidsbepaling, en blijft voor dien toestand te allen tijde geldig.

12. Schijn en waarschijnlijkheid.

Over het beweren, dat de waarheid het noodigste is voor een waardig menschelijk bestaan, zal menigeen, die zich voor bij uitnemendheid verstandig houdt, of daarvoor gehouden wil worden, de schouders ophalen. In het vervolgen van hersenschimmen genieten zoovelen een geluk, dat de naakte waarheid hun stellig onthouden of ontnemen zou; en is het geluk niet de uitdrukking van vervulde behoefte, van voldoening aan den eisch onzer natuur ? Misdeelden en rampzaligen troosten zich allermeest met droomen, die daardoor zelfs eerbiedwaardig worden, en waaruit het een wreedheid ware hen te wekken. Al gaat men niet zoover van aan de menschen en volken een „honger naar bedrog" en een „dorst naar leugens" toe te schrijven, men behoeft niet voor natuurlijk voedsel te houden wat men toch voor onontbeerlijke lafenis onder eenmaal aanwezige voorwaarden aanziet. Met hoeveel talent en in welken vorm deze bedenking ook hier en daar ontwikkeld wordt, zij heeft alvast een opmerkelijke gelijkenis met aanprijzing van bedwelmende middelen en zaligspreking van sommige soorten van krankzinnigen. Daar zijn voorzeker paradijzen voor gebruikers van alkohol en opium, voor dwazen en onnoozelen, waarvan geen ander ooit

Sluiten