Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

meent te zien. M. a. w. aan het zien van het papier met de A zou nog een gebeurtenis voorafgaan, waarvan wijzelven niets bespeuren, doch die wij voor het oogenblik beschrijven als een beschouwen der hersenen door den geest, en een opmaken daaruit van hetgeen hun toestand voor hem, als getuigenis omtrent iets daarbuiten, te beduiden heeft. Eerst de uitkomst dezer vertolking van teekenen treedt ons bewustzijn binnen, en wel onder den schijn van een oorspronkelijk gegeven.

Hoe eenvoudig deze voorstelling van zaken zich voordoet, bij nader toezien verliest zij veel van hare aannemelijkheid. Immers, niet alleen dat wij moeten heenstappen over het zonderlinge der verrichting van een geest die zichzelven ontveinst wat hij doet, 0111 dan aanstonds een tafereel dat hijzelf gevormd heeft, als iets pas van buiten ontvangens aan te staren (een moeielijkheid die zich ook buitendien niet wel zal laten vermijden), — maar wij zouden nog moeten aannemen, dat hij uit de aangebodene hersentoestanden geheel iets andersoortigs afleest, ongeveer zooals een zeeman dat uit een verbinding van seinvlaggen doet. Dit zou alverder noodzaken te onderstellen^ dat de geest van nature in het bezit ware van iets als een seinboek, dat de vaststaande verklaring van alle mogelijk voorkomende teekens bevatte. Dat is, hij bezat reeds een verborgene kennis, niet enkel van die teekens maar ook van elke soort van zaken die in de waarneembare wereld voorkomt, en aan de hersentoestanden een voor een, als het beteekende aan zijn teeken beantwoordt. Een waarneming kwam dus hierop neer, dat men de aanwezigheid van een vooraf bekenden algemeenen type, hier en op dit oogenblik, op grond van het ontmoeten van zijn vooraf bekend teeken, constateerde; — wel te verstaan

Sluiten