Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

anders aanmelden dan als een nieuwe klasse van ontvangene indrukken, die op dezelfde wijze als alle andere eerst door een eigen daad van den geest zou worden opgevat als getuigenis omtrent een daarachter bestaande werkelijkheid; een getuigenis die eerst door overdenking in verband met de overige kon blijken, iets anders dan schijn te behelzen. E11 wat een gereede kennis aangaat, die ons werd ingeplant. zij zou niet zijn wat wij onder kennis verstaan, maar hetzij alweder een verzameling van nieuwe indrukken, die wij eerst door bijeendenken met andere gegevens tot stellen en bevestigen konden benuttigen, hetzij een groep van voorstellingen waarvan wij ons eenvoudig niet vermochten los te maken, doch die altijd buiten het verband onzer wetenschap bleef; een steen des aanstoots voor het streven naar eenheid van beschouwing, naar de ware theorie.

Van andere kanten wordt een kennis door zoogenaamde „intuïtie , — in onderscheid van de gewone „discursive" ot hypothetische, — als een rechtstreeksche, uit zichzelf blijkbare kennis aanbevolen. De ongeoefende geest neemt den inhoud der voorstellingen die dadelijk uit de zinnelijke gewaarwording ontspringen, aanstonds voor het bestaandezelf, en meent, — onwetende van zijne eigene verrichting van voorwerpen te stellen, zoowel als van de natuurkundige leer der zintuigen, — in onmiddelijke aanraking te zijn met dingen die zijne zintuigen aandoen. Mij waant van de tafel die voor hem staat evenzoo kennis te nemen als van de vreugde die hem vervult. Diezelfde verhouding tot het zijnde, waarbij alle dwaling uitgesloten zou zijn, wordt nu, nadat men ze in haren ruwsten vorm reeds te boven is gekomen, toch bij vernieuwing als mogelijk gesteld, ditmaal tusschen den geest en een werkelijkheid achter de verschijning.

Sluiten