Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

geheel uiteenloopen. Bij de gegevens der ervaring moet dus noodzakelijk een onderstelling komen betreffende een doorgaande orde der dingen, die een gelijkmatige natuur dezer geheele klasse medebrengt, zoodat de overeenkomst harer leden in hoedanigheden veel verder gaat dan wij ze metterdaad geconstateerd hebben. Ook deze onderstelling is een praemisse '), want zonder haar is er geen logisch verband te ontdekken tusschen de eenige S die ik heb waargenomen en de andere S waarvan in de conclusie sprake is; zij geldt voor de geheele klasse, voor alwat tot het gebied van het begrip S behoort, ook zonder dat wij daarvan een lijst kunnen geven, en is daarom een algemeen oordeel. Wel gebeurt het dikwijls, dat wij ons van die algemeene praemisse geen rekenschap geven, ol ze onvermeld laten. Wij redeneeren oogenschijnlijk aldus. „Cajus, Titius en alwie ik gekend of van wie ik vertrouwbaar bericht heb, zijn uiterlijk 11a zoovele jaren levens overleden, — dus staat ook mij datzelfde lot te wachten". Daarbij rekenen wij echter op hetgeen ons met die afgestorvenen vereenigt, een algemeen menschelijke natuur, een voor alwat mensch is geldend stel van natuurwetten, in allen gevalle een vaste inrichting van zaken, die in een algemeen oordeel zou worden uitgedrukt, en waaruit

1) Volgens Mill, Logic 15. III cli. 3* b.v»: „The unilormity ol the course of nature is the ultimate major premise in all cases of induction". Erdniann (in de verzameling: Philos. Aufsatze E. Zeiler gewidmet, 1887) ziet hierin niet een praemisse inaar den regel der denkoperatie; dat is een verschil in leerwijze alleen, want ook de geldigheid van dien regel moet als een reden voor het aanvaarden der conclusie (dus ergens in het totale denkproces dat tot deze leidt) dienst doen, en zij staat en valt met een beweren omtrent een natuurlijk verband tusschen de leden der klasse, dat wij als een praemisse, zoo niet moeten, dan toch kunnen beschouwen.

Sluiten