Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

aan de algemeene theorie genoeg heeft), maar weten wil hoe het juist ditmaal zoo gekomen is (zooals bij een rechterlijke instructie). Van daar de noodzakelijkheid van een menigte hypothesen, te meerdere naarmate het vraagstuk meer ingewikkeld wordt, d. i. de staat van zaken waarvan wij de volledige oorzaak zoeken in meerdere tegelijk aanwezige feiten ontbonden kan worden. Het onderzoek wordt echter, blijkens de aanvankelijke uitkomsten onzer wetenschappen, niet weinig vereenvoudigd doordien de natuurlijke ontwikkeling van ons geestesleven aan het overleg te hulp komt, en de aandacht veelal ongeveer in de richting leidt waar wij de gezochte oplossing vervolgens ontmoeten. Bij gebreke van zekere nog onverklaarde natuurgaven wordt hier met vlijt en aangeleerde methoden niets van beteekenis uitgericht. Hetgeen niet belet, dat deze laatste eensdeels door de oefening in redelijk denken het aangeboren talent op zichzelf versterken, anderdeels, door aan te leiden tot het scherper omschrijven van problemen, het aanbrengen van bruikbare gegevens en het nauwkeurig toetsen van onderstellingen, in hooge mate bijdragen tot uitkomsten waarop men zich veiliger dan op vroegere verlaten kan.

Het eenvoudigst is de taak der verklaring daar, waar de noodige algemeene wetten zoowel als antecedenten reeds ontdekt zijn, en enkel van hetgeen bij het geval niet te Pas komt onderscheiden behoeven te worden. Bij den regenboog b.v. kunnen wij ons beroepen op de wetten der breking en weerkaatsing van het licht, op de samenstelling van het zonlicht, den stand der zon, de physische hoedanigheid en de plaatsing der regendroppels. Dat van 't alles en niets anders (afgezien van de werkzaamheid van het waarnemende subject) het optreden van het ver-

Sluiten