Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

een wereld, dan ware die dagheldere natuurkunde zonder twijfel door alle nadenkenden als de aanvang der gezochte redelijke wereldbeschouwing aanvaard. Dat zij geen meerderen bijval vond, kwam mede hieruit voort, dat in diezelfde tijden door sterk gewijzigde maatschappelijke toestanden de aandacht meer dan vroeger op de regeling van 's menschen doen, en daarmede op de bevoegdheden van 's menschen geest gevestigd werd. Zoo de sophisten onder de toenemende radeloosheid het individu aan een gebaand levenspad voor zichzelven, en een verstandig gebruik van wetenschappelijke oefening tot het bereiken van persoonlijke oogmerken trachtten te helpen, — Sokrates wees allen den weg om zich onderling te verstaan, en uit een bajert van tegenstrijdige meeningen algemeen erkende beginselen te ontwarren. Hoewel hij zich, ter wille der zedelijke behoeften van zijn tijd, met andere vraagstukken dan die der natuurbespiegeling bezig hield, heeft hij door -zijne wijze van werken den weg gewezen aan een „interpersonele" wetenschap, zooals wij ze vroeger genoemd hebben, die straks met jeugdigen ijver op velerlei gebied hare krachten zou gaan beproeven. Van zijne volgelingen waren er die niet verder kwamen dan op de eleatische ieer van het éene zijnde, of eene der hoofdrichtingen van het sophistische onderwijs in de deugd, een straal van het nieuwe licht te doen vallen. Anders deed Plato, wiens eenig genie uit al de tegenstrijdige leeringen van voorheen, — op de atomistische na, — met de gronddenkbeelden van Sokrates te zamen een geheel wist te smeden; een meesterwerk van zoo rijken inhoud, dat het in zijne gebreken zoowel als in zijne voortreffelijkheden nog steeds de meeste stof tot vruchtbare overdenking biedt. Dat ondervond al dadelijk zijn leerling Aristoteles, het toonbeeld van een

Sluiten